به قلم:
Nezir Can
ترکیه در ۲۰ سال گذشته از جنبههای مختلف مدرن شده است، اما پشت چهرهای که مجلههای سفر و ترندهای مدرن به نمایش میگذارند، سنت و فرهنگ همچنان جایگاه پررنگی دارند. این موضوع بهویژه در عبارتهایی که هر روز میان دوستان، اعضای خانواده، همکاران و غریبهها ردوبدل میشوند، آشکار است. در واقع، هرکسی که ترکی یاد میگیرد بهتر است این عبارتها را هم یاد بگیرد، چون زیاد به گوشش خواهند خورد. بیشتر این عبارتها، چه عبارتهای فرهنگی برای رعایت ادب باشند و چه اصطلاحات عامیانه برای نشاندادن ناراحتی، بهراحتی در ذهن میمانند.

Hoş Geldiniz: وقتی به مقصدی میرسید، چه خانه یکی از دوستان باشد و چه یک مغازه، این عبارت را به شما میگویند. این عبارت به معنی «خوش آمدید» است و یکی از رایجترین عبارتهای ترکی بهشمار میرود. همچنین بازتابی از سنت دیرینه ترکیه است که در آن حتی غریبهها هم مثل دوست بهشمار میآیند. اگر میخواهید در پاسخ همین حس را منتقل کنید، بگویید «Hoş bulduk» تا نشان دهید از استقبالی که از شما شده خوشحالید.
Hadi: «Hadi» یکی از سادهترین عبارتهای ترکی است و معنی «زود باش» یا «بیا» میدهد. این عبارت را وقتی به کار میبرند که از انتظار خسته شدهاند؛ مثلاً مادری که فرزندش آهسته راه میرود و وقتکشی میکند، یا کسی که در صف منتظر ایستاده است.
Boş Ver: این عبارت پرکاربرد، ویژگی ترکها در نادیدهگرفتن مسائل کوچک را نشان میدهد. معنی آن «بیخیال» است و به عبارت ترکی «fark etmez» نزدیک است که میگوید موضوع اهمیتی ندارد. همچنین اگر یک ترک به شما بگوید «takma kafana»، یعنی نگذار این موضوع فکرت را مشغول کند.
Geçmiş Olsun: معادل دعای رایج غربی برای «زود خوب شو»، این عبارت را به کسی میگویند که بیمار است. ترکها دوست دارند همیشه تندرست باشند و حتی یک عطسه هم باعث میشود کسی بگوید «çok yaşa»؛ یعنی «عافیت باشد». در پاسخ بگویید «Sen de gör» تا شما هم همین دعا را برای او برگردانید.
Hayırlı Cumalar: این عبارت را یاد بگیرید، چون میتوانید هر جمعه آن را به کار ببرید. در جهان اسلام، جمعه روز مقدسی است. واژه «hayır» به معنی خیر و نیکی است و نباید آن را با «hayır» به معنی «نه» اشتباه گرفت. «Hayırlı Cumalar» یعنی «جمعههای پربرکت».
İyi Günler: عبارت دیگری که هر روز و همهجا زیاد به کار میرود، «İyi günler» است. معنی آن «روزهای خوبی داشته باشید» است، اما هنگام خداحافظی از آن استفاده میکنند. هرکسی که ترکی یاد میگیرد بهتر است این عبارت را به خاطر بسپارد، چون در موقعیتهای روزمره و عمومی مختلف، هنگام خداحافظی با دوستان و غریبهها گفته میشود.
Olmaz: «Olmaz» کوتاه، قاطع و بیپرده است و ناممکنبودن چیزی را میرساند. یعنی کاری از دست شخص برنمیآید، نمیخواهد آن را انجام دهد یا با موضوعی که دربارهاش صحبت میشود موافق نیست.
Naber؟ این عبارت عامیانه شکل کوتاهشده «ne haber?» است و یعنی «چه خبر؟». شکل کوتاه آن غیررسمیتر است و معمولاً میان دوستان صمیمی به کار میرود.
Kolay Gelsin: ترجمه تحتاللفظی آن «آسان بگذرد» است. این عبارت را به کسی میگویند که مشغول کار است یا کاری دشوار انجام میدهد. همچنین وقتی کسی انتظار یک روز سخت و پراسترس در محل کار را دارد، گفتن آن بهجا است.

O Ha: در این عبارت روی «o» تأکید میشود و برای نشاندادن شوک و ناباوری نسبت به چیزی که میبینید، به کار میرود. مثلاً ممکن است فردی مسن با دیدن خودرویی سریع که با شتاب از خیابان میگذرد، این عبارت را بگوید. همچنین در هر موقعیت غیرمنتظرهای میتوان از آن استفاده کرد.
اوف یا! وقتی کلافه یا عصبانی هستید، معمولاً عبارت ترکی «اوف یا» را میشنوید (حرف «او» را مثل «اوه» تلفظ کنید). «یا» بر شدت ناراحتی تأکید میکند و با بهکاربردن این عبارت، مثل یک ترکزبان واقعی حرف خواهید زد.
بو نه یا! در ادامهٔ کاربرد «یا» برای تأکید بر احساسات، عبارت «بو نه یا!» برای نشاندادن نارضایتی از چیزی به کار میرود که فرد میبیند. مادری که به خانه میرسد و میبیند اسباببازیهای فرزندش همهجای خانه پخش شدهاند، ممکن است این عبارت را به کار ببرد؛ همینطور کارفرمایی که از نتیجهٔ کار کارمندش راضی نیست.
سلامونعلیکم: مسلمانان در سراسر جهان از این عبارت استفاده میکنند. معنایش «سلام خدا بر شما باد» است و بهجای سلامکردن معمولِ غیرمسلمانان به کار میرود. کسی که وارد چایخانه یا رستوران میشود یا پا به مغازه میگذارد، ممکن است این عبارت را بگوید و پاسخ آن «علیکمالسلام» است تا این درود را بازگرداند.
انشاءالله: این عبارت برای ابراز امیدواری دربارهٔ وقوع اتفاقی به کار میرود و معنایش «اگر خدا بخواهد» است. این عبارت با «ماشاءالله» که برای تحسین و ابراز علاقه به چیزی یا کسی استفاده میشود، پیوند نزدیکی دارد. با تولد نوزادی سالم، ممکن است کسی این عبارت را بگوید تا باورش به محافظت خدا از کودک را نشان دهد. همچنین وقتی مردم نوزادی زیبا و تازهمتولدشده میبینند، با گفتن این عبارت شادی خود را ابراز میکنند.
چوک شوکور: مسلمانان اغلب وقتی خوشحالاند این عبارت را با خود میگویند؛ معنایش «خدا را شکر» است. واژهٔ ترکیِ تشکر، یعنی «تشکّرلر»، صورتی از همین عبارت اسلامی است.
آفیت اولسون: ترکها عاشق غذا هستند و چیزی را بیشتر از نشستن پای یک وعدهٔ غذای خوشمزه و سالم دوست ندارند. معادل این عبارت در فرهنگ غرب، «نوش جان» است و هر روز زیاد به کار میرود؛ حتی گارسونهای رستوران هم هنگام سرو غذا آن را میگویند.
الینیزه سلامت: زنان ترک بهعنوان کدبانوهایی ماهر شهرت دارند و بارها دوستان، اعضای خانواده و گاهی حتی غریبهها را برای صرف غذا دعوت میکنند. وقتی غذاخوردنتان تمام شد، برای نشاندادن رضایتتان از غذا به آشپز بگویید «الینیزه سلامت». معنای این عبارت «سلامتی بر دستانتان» است.

هاییرلی اولسون: ترکها به سختکوشی معروفاند. چه کسی کار تازهای را شروع کند و چه کسبوکار یا مغازهای راه بیندازد، با این عبارت برای موفقیتش آرزو میکنید؛ چون معنایش «مبارک باشد» است.
اییی یولجولار: دوستتان عازم جایی است؟ اگر اینطور است، هنگام رفتنش بگویید «اییی یولجولار» تا سفر بیخطری برایش آرزو کنید. این عبارت معادل ترکیِ «سفر بهخیر» است.
باشینیز ساغاولسون: در ترکیه طبق باورهای دینی، رسم است که مردگان را هرچه زودتر به خاک بسپارند. وقتی کسی خبر درگذشت یکی از نزدیکانش را میدهد یا متوجه میشوید عزادار است، این عبارت به معنای «سلامتی بر سرتان» است و با گفتن آن آرزو میکنید اندوهش زودتر بگذرد.
گوله گوله کوللان: و اما در موقعیتی خوشایندتر، وقتی کسی چیز تازهای مثل ماشین، لباس یا خانه میخرد، این عبارت یعنی «به شادی استفاده کنید». در پاسخ، برای تشکر بگویید «تشکّر ادرم».
مدیر عملیات
نزیر 'نز' جان، مدیر عملیات در Property Turkey و نویسندهای در زمینه فرهنگ ترکی، سبک زندگی و زندگی روزمره در سراسر این کشور است. از زمان پیوستن به این شرکت، او به خوانندگان بینالمللی کمک کرده تا درک بهتری از چگونگی زندگی، کار و استقرار در ترکیه به دست آورند.
مشاهده پروفایل کامل نویسنده →
"{{ rec.video.title }}"
