فهرست بناهای مشهور استانبول صدها مورد را دربرمیگیرد و این جای تعجب ندارد؛ چون این شهر مهمترین قطب گردشگری، املاک، کسبوکار و آموزش در ترکیه است. استانبول همچنین زمانی مرکز فرمانروایی امپراتوریهای بیزانس و عثمانی بود؛ بنابراین بناهای تاریخی آن مورد توجه میلیونها گردشگر مشتاق قرار میگیرند. این بناها که در هر دو بخش آسیایی و اروپایی شهر قرار دارند، چه مدرن و چه باستانی، شاهکارهای معماریاند و نشان میدهند انسان با عزم و اراده به چه دستاوردهایی میتواند برسد. بسیاری از آنها به دلیلی خاص شهرت دارند.
۱: ایاصوفیه؛ تلفیقی از دو جهان
ایاصوفیه در محله سلطان احمد قرار دارد و نمونهای ساده از تلفیق معماری بیزانسی و عثمانی است. این بنا که روزگاری بزرگترین ساختمان گنبددار جهان بود، چنان عظیم است که نمیتوان آن را نادیده گرفت؛ اما زیبایی واقعیاش زمانی آشکار میشود که از درهای آن وارد شوید.
تالار بزرگ داخلی که بالکنی در طبقه بالا آن را احاطه کرده، با شکوهی خیرهکننده بر عظمت بنا میافزاید. خوشنویسی اسلامی در کنار نقاشیهای دیواری بیزانسی سقف، پلی میان دو دین برجسته جهان ایجاد میکند. شهرت ایاصوفیه از مرزهای استانبول و ترکیه فراتر رفته است. کارشناسان تاریخ جهان از دور آن را میستایند و برای گردشگران، دیدنش دستکم یک بار در زندگی ارزش دارد.

۲: قصر دولماباهچه؛ آخرین اقامتگاه سلطان
قصر دولماباهچه بهعنوان آخرین اقامتگاه و مرکز حکمرانی امپراتوری عثمانی، ارزشی نوستالژیک دارد. مصطفی کمال آتاتورک، بنیانگذار ترکیه نیز در همینجا درگذشت و به احترام او، ساعت اتاقی که در آن درگذشت روی ساعت ۰۹٫۰۵ صبح تنظیم شده است.
این بنای متعلق به قرن نوزدهم بهدلیل هزینه ساختش توجه همگان را جلب میکند: ۳۵ تن طلا، معادل ۱٫۵ میلیارد دلار آمریکا؛ مبلغی سرسامآور در آن دوران. بخش زیادی از دکور و طراحی اصیل آن، از جمله چلچراغهای نفیس، فرشهای ابریشمی لطیف هِرِکه، سقفهای طلاکاریشده و کریستالهای پلکان، همچنان به نمایش گذاشته شدهاند. برخلاف کاخهای پیشین، معماران در این بنا تأثیرات عثمانی را با ویژگیهای باروک، نئوکلاسیک و روکوکو درآمیختند. برای بازدید، بلیت یک تور رسمی تهیه کنید؛ هزینه ورودی ارزش تکتک سکههایش را دارد.
مقاله مرتبط: کاخهای مجلل و باشکوه استانبول

۳: کاخ توپکاپی؛ شهری کوچک در دل شهر
در ادامه آشنایی با کاخهای سلطنتی و بناهای حکومتی عثمانی، به مجموعه وسیع کاخ توپکاپی در سلطان احمد بروید. این مجموعه که شش سال پس از فتح قسطنطنیه بهدست محمد فاتح ساخته شد، تا سال ۱۸۵۶ مورد استفاده بود؛ زمانی که سلطانها به قصر دولماباهچه نقل مکان کردند. ورودی آن دروازه امپراتوری سادهای بود، اما مجموعه آنقدر بزرگ بود که بهتنهایی شهری کوچک بهشمار میرفت.
کاخ توپکاپی که در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد، دریچهای شگفتانگیز به عادتها و سنتهای سلطانهای عثمانی، همراهان و خانوادههای سلطنتی آنها میگشاید. بازدیدکنندگان از آشپزخانهها، حیاط خواجهسرایان، دروازه سعادت، حیاطهای بیرونی، اتاقهای ختنه و حرمسرای اسرارآمیز آن دیدن میکنند. لباسها، جواهرات و جنگافزارهای اصیل خاندان سلطنتی عثمانی نیز در معرض نمایش هستند.
بخوانید: راهنمای بازدیدکنندگان کاخ توپکاپی

۴: برج Sapphire؛ سبک زندگی در آسمانخراش
از بناهای تاریخی تا معماری مدرن؛ طراحی خوشخط و سیال برج Sapphire شایسته شهرت آن بهعنوان چهارمین ساختمان بلند ترکیه است. این برج که در سال ۲۰۱۰ ساخته شد، با ارتفاع ۲۶۱ متر نخستین پروژه مسکونی آسمانخراش در استانبول بود. از ۶۵ طبقه آن، ده طبقه زیر زمین قرار دارد و برای پارک خودرو استفاده میشود؛ اما تنها جایی که بازدیدکنندگان میخواهند ببینند، تراس بزرگ آن با چشماندازهای فوقالعاده از بافت شهری استانبول است.
معماری منحصربهفرد برج Sapphire شامل پوستهای داخلی با فضای سبز و پاسیوهاست؛ بنابراین ساکنان کافی است درهای خانه را باز کنند تا بعدازظهری را در فضایی شبیه حومه شهر بگذرانند. این برج علاوه بر کاربری مسکونی، مرکز سینما، خرید و سرگرمی نیز هست.
مطالعه بیشتر: انقلاب آسمانخراشها در استانبول

۵: فرودگاه جدید استانبول؛ قطبی بزرگ و فناورانه
با اینکه ساخت فرودگاه جدید استانبول هنوز ادامه دارد، وسعت آن همین حالا نیز شهرتی جهانی برایش به ارمغان آورده است. پس از تکمیل در سال ۲۰۲۳، این فرودگاه به بزرگترین قطب حملونقل هوایی جهان تبدیل خواهد شد. کارشناسان این صنعت میگویند پروازهای مکرر به بیش از ۳۰۰ مقصد در سراسر جهان، شیوه سفر ما را تغییر خواهد داد.
انتظار میرود قطب باربری این فرودگاه به رونق کسبوکار کمک کند؛ همچنین فروشگاههای معاف از عوارض گمرکی مساحتی چشمگیر، برابر با ۵۳٬۰۰۰ متر مربع، دارند؛ بهاندازه قلعه ویندزور. شرکت IGA که ساخت فرودگاه را بر عهده دارد، میگوید فناوری نوآورانه به ما کمک میکند تا سریع و کارآمد از آن عبور کنیم.

۶: مسجد آبی (سلطان احمد جامی)
مسجد آبی که سلطان احمد جامی نیز نامیده میشود، عبادتگاهی فعال و از پربازدیدترین جاذبههای گردشگری است. این مسجد که در سال ۱۶۱۶ ساخته شد، روبهروی ایاصوفیه قرار دارد و نام مستعارش را از کاشیهای نقاشیشده دستساز داخل آن گرفته است. وجه تاریخی شهرتش شش مناره آن است؛ ویژگیای که هنگام ساخت، توهینآمیز تلقی میشد، چون فقط مسجد جامع مکه میتوانست چنین منارههایی داشته باشد.
افسانههای شهری میگویند ماجرا فقط از یک اشتباه در شنیدن ناشی شده است. سلطان منارههای طلایی (آلتین) میخواست، اما معمار واژه «شش» (آلتی) را شنید. زنجیری سنگین از ورودی غربی آویزان است و کتابهای تاریخی میگویند این زنجیر برای آن بود که سلطان هر بار هنگام ورود به حیاط، از روی احترام به الله سر خم کند. در سال ۲۰۰۶، پاپ بندیکت شانزدهم از مسجد آبی دیدن کرد و دو دقیقه را به دعای خاموش گذراند.
بیشتر بخوانید: مسجدهای مشهور ترکیه و راهنمای آداب بازدید.

۷: برج گالاتا و چشماندازی شگفتانگیز
برج گالاتا، یادگار جنواییها، در محله قرهکوی استانبول با شکوه و سربلندی در میان خط افق شهر قد برافراشته است. بااینحال، شهرت آن بیشتر به چشماندازهای شگفتانگیز و پانورامایی از شاخ طلایی مربوط میشود که از رستوران طبقه بالای برج دیده میشوند. سقف استوانهایشکل، برج را بهراحتی قابلشناسایی میکند؛ اما محبوبیت چشمانداز آن صفهای طولانی برای ورود به وجود آورده است.
این برج با ارتفاع ۷۰ متر، در گذشته بهعنوان زندان و محل دیدهبانی برای شناسایی آتشسوزی استفاده میشد؛ آتشسوزیهایی که آن زمان، بهدلیل استفاده از چوب در ساخت خانهها، بارها رخ میدادند. شبها نیز محبوبترین برنامههای شب ترکی استانبول در آن برگزار میشود.

۸: عمارت اربیلگینلر؛ گرانترین خانه ترکیه
مردم عادی برای دههها عمارتهای یالی در امتداد تنگه بسفر را از دور تحسین میکردند؛ اما در سال ۲۰۱۵، عمارت اربیلگینلر تیتر خبرها شد. گزارشها حاکی از آن بودند که تاجری قطری آن را با مبلغ چشمگیر ۱۰۰ میلیون یورو خریده است؛ رقمی که این عمارت را به چهارمین خانه گرانقیمت جهان تبدیل میکرد.
عمارت اربیلگینلر ۵۸۰۰ متر مربع مساحت و ۶۴ اتاق دارد. خانواده اربیلگینلر آن را در سال ۱۹۸۵ خریدند و مبلغ هنگفتی صرف مرمتش کردند. اطلاعات کمی درباره این ملک در دست است؛ اما اگر خانههای گرانقیمت برایتان جذاباند، صدها عمارت یالی دیگر نیز در کرانههای تنگه بسفر ردیف شدهاند و میتوانید هنگام سفر با کشتی آنها را ببینید.
مطالعه جالب: عمارتهای یالی استانبول

۹: آبانبار زیرزمینی باسیلیکا
آبانبار باسیلیکا در زیر زمین قرار دارد، اما ارزش اشارهکردن را دارد؛ چون این بنای مشهور مکانی هیجانانگیز برای بازدید است. سر مدوسا که در انتهای آبانبار وارونه قرار گرفته، نخستین دلیل شهرت آن است. افسانههای شهری میگویند آن را وارونه گذاشتند تا کسی در چشمانش خیره نشود و او نتواند افراد را به سنگ تبدیل کند؛ اما بهاحتمال زیاد این کار صرفاً بهترین شیوه ساخت بوده، چون ستون از بنایی دیگر آورده شده است.
۳۳۶ ستون شگفتانگیز آبانبار، آن را به مکانی وهمآلود برای گشتوگذار تبدیل میکنند؛ همانطور که مارک تواین در کتاب «بیگناهان در خارج از کشور» توصیف کرده است. او نوشت:...
«شما ۴۰ فوت زیر زمین هستید، در میان جنگلی بیانتها از ستونهای گرانیتی بلند و باریک به سبک معماری بیزانسی. هر جا بایستید یا هرچند بار که بخواهید جای خود را عوض کنید، همیشه در نقطهای قرار دارید که دهها طاق بلند و ردیف ستون از آن به اطراف امتداد مییابند و در دوردست و گرگومیش تیره این مکان محو میشوند.»
آبانبار باسیلیکا در فیلم «دوزخ» ساخته دن براون و همچنین در فیلم جیمز باند، «از روسیه با عشق»، نیز به نمایش درآمده است. بیشک شهرت چشمگیر آن از مرزهای ترکیه فراتر رفته و میان دوستداران سینما در سراسر جهان شناخته شده است.

۱۰: برج دختر
برج دختر بیزانسی، برخلاف دیگر بناهای بزرگمقیاس استانبول، معماری چشمگیری ندارد؛ بااینحال شهرتش باعث شده در کارتپستالها و مجلههای سفر بسیاری دیده شود. این برج در ورودی جنوبی تنگه بسفر قرار دارد و افسانهای شهری و تأثیرگذار به محبوبیتش افزوده است.
روایتی میگوید یک امپراتور پیشگویی دریافت کرد که ماری پیش از تولد ۱۸سالگی دختر محبوبش را خواهد کشت. پس او برج را ساخت و دخترش را برای محافظت به آنجا برد. در روز تولد ۱۸سالگی او، امپراتور برای جشن گرفتن سبدی میوه به دخترش هدیه داد، اما ماری که میان میوهها پنهان شده بود او را نیش زد و دختر جان باخت. این برج در فیلم جیمز باند، «دنیا کافی نیست» به نمایش درآمد.

۱۱: ایستگاه قطار حیدرپاشا
برای بسیاری از ساکنان قدیمی، ایستگاه قطار حیدرپاشا، بنایی نمادین متعلق به قرن نوزدهم است که به ریشههای خود وفادار مانده؛ مسیرهای نوستالژیک بغداد و حجاز نیز آن را در خاورمیانه مشهور کردند. در سال ۲۰۱۵، شایعاتی منتشر شد مبنی بر اینکه قرار است ایستگاه متروکه به هتلی لوکس تبدیل شود؛ ساکنان هم با برگزاری تجمعهای اعتراضی روزانه دست به اعتراض زدند.
طرحهای مرمت و بازگشایی ایستگاه بهعنوان ایستگاه راهآهن، پس از آن متوقف شد که کارگران بقایای شهری بیزانسی، گورستان، جواهرات و سکه کشف کردند. در حال حاضر، فضای داخلی بسته است؛ اما همچنان میتوانید معماری بیرونی شگفتانگیز آن به سبک احیای رنسانس را تحسین کنید.
مطالعه مرتبط: دیدنیهای بخش آسیایی استانبول

۱۲: کلیسای خورا
موزه خورا، با اینکه دیگر کلیسایی فعال نیست، بهخاطر نقاشیهای دیواری و موزاییکهای زیبای بیزانسی که صحنهها و شخصیتهای کتاب مقدس را به تصویر میکشند، شهرت جهانی دارد؛ از جمله تولد مسیح، هفت گام مریم مقدس و قدیسان پطرس و پولس.
این کلیسای ارتدکس یونانی قرونوسطایی در قرن شانزدهم به مسجد تبدیل شد، اما در سال ۱۹۴۸ بهعنوان موزه گشایش یافت. شاید بخواهید درباره کلیساهای مشهور ترکیه، از جمله کلیسای آنتاکیه که قدیمیترین کلیسای جهان است، نیز بخوانید.

۱۳: بازار بزرگ
بازار بزرگ، یکی از مشهورترین بناهای استانبول که قدمتش به قرن پانزدهم میرسد، به دو دلیل منحصربهفرد است: هم از بزرگترین و قدیمیترین بازارهای جهان است و هم از محبوبترین جاذبههای گردشگری دنیا. این بازار که هر سال میزبان ۱ میلیون بازدیدکننده است، برای رونق تجارت مالی ساخته شد و مقصدی ضروری برای خرید سوغاتی است.
آنچه ابتدا بازاری کوچک بود، اکنون ۶۱ خیابان و بیش از ۴۰۰۰ مغازه دارد. فیلم «اسکایفال» با نمایش پشتبام بازار بزرگ، گویی علاقه جیمز باند به استانبول را به اثبات رساند. دستهبندی فروشندگان بر اساس کالاهایی که میفروشند، رسمی باستانی است که تا امروز ادامه دارد.

اطلاعات بیشتر درباره استانبول
اگر قصد سفر به استانبول یا خرید ملک در استانبول را دارید، راهنمای اطلاعات عمومی و شهر ما برایتان مفید خواهد بود. این راهنما با ارائه مقدمهای کلی، آمار و اطلاعات جالب و راهنمای محلهها، شما را به دیدن بهترینهای استانبول ترغیب میکند. همچنین اگر با بودجه محدود سفر میکنید، فهرست بلند تفریحات رایگان استانبول به شما کمک میکند از بودجهتان فراتر نروید.