تفریحات رایگان استانبول بهاندازه فعالیتهای پولی هیجانانگیز هستند. این شهر سرشار از هنر، تاریخ و زیباییهای ترکی است و همه میتوانند از آنها لذت ببرند؛ چه کیف پولتان پر از پول باشد، چه فقط برای یک هفته به ترکیه سفر کرده باشید. از میدان تکسیم تا تنگه بسفر، بخش آسیایی و جاهای دیگر، از مکانهای زیر دیدن کنید و در پایان روز با خاطری آسوده و رضایتمند برگردید.

- میدان سلطان احمد: در قلب بخش قدیمی استانبول (فاتح) قدم بزنید و ابلیسک تئودوسیوس، ستون مارپیچ و چشمانداز ایاصوفیه از میدان اسبدوانی قسطنطنیه را تماشا کنید.
- مسجد سلطان احمد: نام رسمی این مسجد سلطان احمد است، اما نام مشهورترش را از کاشیهای آبیرنگی گرفته که فضای داخلی آن را آراستهاند. ساخت مسجد به دستور سلطان احمد اول در اوایل قرن هفدهم آغاز شد و این بنا آخرین عبادتگاهی بود که به سبک کلاسیک عثمانی ساخته شد. شش منارهاش در آن زمان سروصدای زیادی به پا کرد؛ چراکه نشانهای از ثروت و قدرت پرزرقوبرق بهشمار میرفت.
- بازار بزرگ (کاپالیچارشی): در میان هزاران گذر سرپوشیده قدم بزنید و فرشها، سفالینهها، فانوسها و کالاهای عتیقه را تماشا کنید. بازار بزرگ که یکی از مشهورترین بازارهای ترکیه است، از جواهرات نفیس و عتیقهجات گرفته تا فرشهای زیبا و سوغاتیهای بنجل گردشگری را میفروشد. برای خرید ارزان چانه بزنید یا فقط از تماشای جمعیت، دیدنیها و هیاهوی این بازار عظیم لذت ببرید.
- مسجد سلیمانیه: از مجموعه باشکوه سینان بر فراز تپه دیدن کنید و در باغهایش قدم بزنید تا منظره شاخ طلایی و تنگه بسفر را ببینید. مسجد سلیمانیه همچون نگهبانی بر تپهای نزدیک دانشگاه استانبول ایستاده و معماری عثمانی و چشمانداز خط افق شهر، قرنهاست که گردشگران را به خود جذب میکند. این بنای شاخص متعلق به قرن شانزدهم، گنبدی چشمگیر به ارتفاع ۵۳ متر و عرض ۲۷ متر دارد.
- پل گالاتا: در بخش بالایی پل گالاتا قدم بزنید و هنگام غروب، ماهیگیران محلی را در پسزمینه منارههای شهر قدیمی تماشا کنید. برای غذایی ارزان، قایقهایی را امتحان کنید که در انتهای پل غذای نمادین بالیک اکمک میفروشند.
- بازار ادویه (مصری چارشیسی): این بازار خوشعطر در امینونو پر از چایهای کوهستانی، نمونههای لوکوم ترکی و هرمهایی از ادویه است. این بازار خوراکیهای متنوعی از سبزیهای معطر و ادویه گرفته تا میوههای خشک و مغزها عرضه میکند. همچنین جای خوبی برای تماشای مردم و لذتبردن از دیدنیها، صداها و عطرهاست.
- خیابان استقلال: در خیابان پیادهراه ۱٫۴ کیلومتری قدم بزنید و از کنار تراموای قدیمی قرمزرنگ، پاساژها و کلیسای سنت آنتونی پادوا بگذرید. سری هم به گذر نوستالژیک چیچک (گذر گل) بزنید.
- بالات و فنر: در این محلههای ثبتشده در فهرست یونسکو، خانههای چوبی عثمانی، تپههای سنگفرششده و فروشگاههای عتیقه متنوع را کشف کنید. بسیاری از افراد با تورهای راهنما از این محلهها دیدن میکنند، اما خودتان هم میتوانید در آنها گشتوگذار کنید.
- پارک گولهانه: در باغهای بیرونی کاخ توپکاپی از شلوغی شهر فاصله بگیرید؛ باغهایی با مسیرهای درختکاریشده، باغچههای گل و چشمانداز ساحلی. این محوطهها زمانی محل استراحت سلاطین عثمانی بودند.
- میدان اورتاکوی: از چشمانداز ساحلی مسجد اورتاکوی در پسزمینه پل بسفر لذت ببرید؛ مکانی عالی برای عکاسی و تماشای رفتوآمد مردم. همچنین به گذر کومپیر سر بزنید و از سیبزمینی تنوری شکمپر و دیگر غذاهای خیابانی خوشمزه لذت ببرید.

این شهر یک درس مهم به شما میدهد: برای تجربه جادوی واقعی تنگه بسفر لازم نیست هزینه زیادی بپردازید. در اطراف جاذبههای معروف ممکن است با قیمتهای گزاف روبهرو شوید، اما با انتخابهای هوشمندانه میتوانید هزینهها را پایین نگه دارید و تجربههای اصیل محلی داشته باشید. در ادامه میگوییم چطور بودجهتان را بهتر مدیریت کنید و بیشترین بهره را از پولتان ببرید.
- استانبولکارت بخرید: تاکسیها در ترافیک سنگین مرکز شهر هم پولتان را هدر میدهند و هم وقتتان را. استانبول یکی از کارآمدترین و یکپارچهترین شبکههای حملونقل عمومی ترکیه را دارد. پس در هر ایستگاه مترو، اسکله کشتی یا پایانه حملونقل، یک استانبولکارت قابلشارژ بخرید. این کارت برای تراموا، مترو، فونیکولار، اتوبوس و کشتیهای بین دو قاره قابل استفاده است.
- از ترانسفر اختصاصی فرودگاه صرفنظر کنید: از تاکسیهای گرانقیمت فرودگاه استانبول (IST) یا صبیحا گوکچن (SAW) استفاده نکنید. با شاتلهای مطمئن هاواایست یا هاوابوس بروید، یا با هزینهای ناچیز سوار خط متروی M11 شوید.
- برای گشتوگذار سوار کشتی شوید: از تورهای خصوصی تنگه بسفر صرفنظر کنید. بهجای آن، در اسکلههای امینونو یا کاراکوی استانبولکارتتان را بزنید و سوار کشتی شهری برای رفتن به کادیکوی یا اسکودار شوید تا همان چشماندازهای خط افق را ببینید.
- اسناف لوکانتاسی: از رستورانهایی با منوی انگلیسی که درست بیرون جاذبههای گردشگری مثل میدان سلطان احمد یا برج گالاتا قرار دارند، دوری کنید. با رفتن به دو خیابان آنطرفتر ممکن است صورتحساب نصف شود. این غذاخوریهای کارگری غذای خانگی ترکی را برای مردم محلی سرو میکنند. به پیشخوان شیشهای بروید، غذای موردنظرتان را نشان دهید و از یک وعده مغذی لذت ببرید.
- غذاهای خیابانی: برای میانوعده صبحگاهی از گاریهای قرمزرنگ خیابانی سیمیت (نان حلقهای با روکش کنجد) بخرید. زیر پل گالاتا بالیک اکمک (ساندویچ ماهی کبابی) بخورید. لاهماجون (نان نازک و ترد با گوشت ادویهدار) یا دوروم را برای ناهاری ارزان و سیرکننده امتحان کنید.

موزه فوقالعاده انرژی، آغاز پیدایش برق را به نمایش میگذارد. در بخش بازی انرژی، بازدیدکنندگان با ساخت مجسمههای مغناطیسی و تولید برق، کودک درونشان را دوباره زنده میکنند. این موزه در محوطه زیبای پردیس سیلاحتارآغا دانشگاه بیلگی استانبول، در نوک شاخ طلایی قرار دارد.
برای آشنایی با شکلگیری کشور، به خانه پیشین مصطفی کمال آتاتورک در شیشلی سر بزنید. این خانه صورتیرنگ سهطبقه سرشار از آثار و اطلاعات است و وسایل شخصی جالبتوجهی را در خود جای داده که داستان این شخصیت تاریخی مشهور و بنیانگذار جمهوری مدرن ترکیه را روایت میکنند.
ورود به موزهای که در پادگان سلیمیه قرار دارد و به پرستار مشهور فلورانس نایتینگل اختصاص یافته، کمی دردسر دارد. گردشگران برای گرفتن مجوز از مقامهای نظامی پادگان سلیمیه باید از قبل تماس بگیرند و اطلاعات گذرنامه و زمان ورودشان را بفرستند. اما این زحمت قطعاً ارزشش را دارد. موزه فلورانس نایتینگل در بیمارستان پیشینی قرار دارد که او و گروه پرستارانش در آن از سربازان زخمی جنگ کریمه پرستاری میکردند. از پلکان باریک برج گوشه ساختمان بالا بروید تا اتاقخوابی را ببینید که نایتینگل در آن میخوابید.
در خیابانهای باریک و سنگفرششده گشت بزنید، از خودتان پرتره بکشید و بعضی از بهترین غذاهای خیابانی را در بازار زیر پل بسفر امتحان کنید. برخلاف بازارهای بزرگ محصولات کشاورزی در مناطق مسکونی استانبول، بازار یکشنبه اورتاکوی بر صنایعدستی، جواهرات خاص، هنر محلی، لباسهای بوهمی و سوغاتی تمرکز دارد. اینجا کمتر برای خرید ارزان مواد غذایی است و بیشتر برای پیدا کردن یادگاری و لذتبردن از فرهنگ مشهور غذاهای خیابانی محله مناسب است.
از مسجد کوچک و رنگارنگ رستم پاشا در امینونو و مسجد سلیمانیه بر فراز تپه در فاتح دیدن کنید که پس از بازسازی طولانی، بهتازگی دوباره گشایش یافته است. بسیاری از کلیساها هم ارزش دیدن دارند. کلیسای جامع سنت آنتونی پادوا در خیابان استقلال هر روز مراسم عشای ربانی به زبان انگلیسی برگزار میکند و کلیسای بلغاری سنت استفان سازهای چشمگیر از چدن پیشساخته است. میتوانید از کنیسههایی مانند کنیسه آهریدا هم دیدن کنید، اما به دلایل امنیتی باید از قبل وقت بگیرید.
با گشتوگذار در آبراه باریک تنگه بسفر، حالوهوایتان را عوض کنید. در یک سوی آن کاخهای عثمانی و عمارتهای ساحلی قرار دارند و در سوی دیگر، نفتکشها، کشتیهای باری و شناورهای دیگری که هر روز از این آبراه میگذرند. بهترین مسیر پیادهروی در بخش اروپایی است؛ از روستای ساحلی اورتاکوی تا دژ باشکوه روملیحصاری متعلق به قرن پانزدهم. با ادامه مسیر به سمت شمال به آرناووتکوی و ببک میرسید؛ جایی با پیادهراههای ساحلی زیبا و عمارتهای چشمنواز.

سواحل شنی طلایی و نسیم دریایی کیلیوس در فاصله ۳۵ کیلومتری مرکز شهر قرار دارند. از تفریحاتی مانند قایقرانی بادبانی و والیبال ساحلی لذت ببرید و در رستورانها و بارهای کنار ساحل غذا و نوشیدنی میل کنید. مراقب باشید؛ موجها ممکن است بزرگ و جریان آب قوی باشد. انجمن فارغالتحصیلان یک دانشگاه مالک ساحل بورچ است، اما همه میتوانند از آن استفاده کنند. این ساحل کوچک روبهروی روستا قرار دارد و فروشگاهها، رستورانها و کلوپهایی در نزدیکی آن هستند.
ساحل یککیلومتری جادهبستان احتمالاً بهترین ساحل دریای مرمره است. در تعطیلات مدارس شلوغ میشود و امکاناتی مانند چتر، برج نجات غریق، صندلی ساحلی، رختکن و رستوران دارد. تفرجگاه ساحلی ریوا در ساحل دریای سیاه، در فاصله ۴۰ کیلومتری استانبول، بهخاطر بقایای قلعه ریوا که مشرف به ساحل است، چشمگیر بهنظر میرسد. شیله در نزدیکی آن هم آرامش خاصی دارد.
هر سال در ماه آوریل، سه میلیون لاله در پارکهای استانبول شکوفا میشوند. در این زمان برای شرکت در جشنواره بینالمللی لاله استانبول و تماشای کنسرتها و اجراها به پارک امیرگان بروید. در باقی روزهای سال، پارک گولهانه که زمانی بخشی از باغهای سلطنتی کاخ توپکاپی بود، پناهگاهی محبوب است و در سال ۱۹۱۲ به نخستین پارک عمومی استانبول تبدیل شد. این پارک سرسبز بهخاطر کنسرتهای تابستانی رایگانش هم شهرت دارد. پارک ییلدیز که زمانی بخشی از کاخ ییلدیز بود، چشماندازهای فوقالعادهای از تنگه بسفر و فضاهای ورزشی روباز رایگان دارد. کارگاههای چینیسازی که در دوران سلطنت سلطان عبدالحمید دوم ساخته شدند نیز به روی عموم باز هستند.

تونل یکی از مراکز موسیقی استانبول است. از میدان راه بیفتید و در خیابانها بگردید؛ به موسیقیای گوش دهید که از کافهها و فروشگاههای موسیقی به گوش میرسد و اجراهای خیابانی را تماشا کنید. در تابستان، صدای ارگهای دستی را دنبال کنید که دوباره در این منطقه رواج یافتهاند. تونل همچنین یکی از مراکز جشنواره بینالمللی جاز است.

پاسخ: بهجز جاذبههای رایگانی که در بالا گفته شد، مکانهای دیگری هم هستند که دیدنشان را نباید از دست بدهید، اما ورود به آنها هزینه دارد. یکی از راههای صرفهجویی، خرید موزهپس استانبول است. مهمترین جاذبههای گردشگری که برای ورود به آنها باید هزینه پرداخت کنید عبارتاند از:
۱: کاخ توپکاپی در فاتح: این کاخ از دهه ۱۴۷۰ تا دهه ۱۸۵۰ مقر امپراتوری عثمانی بود. این کاخ باشکوه اکنون در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد و گوشهوکنارهای دیدنی بسیاری دارد. غنائم یک امپراتوری را از نزدیک ببینید: چینیهای نفیس، سلاحها، زرهها، نسخههای خطی کهن و جواهرات.
۲: آبانبار باسیلیکا: آبانبار باسیلیکا که در قرن ششم و در دوران امپراتور بیزانس، ژوستینین یکم، ساخته شد، بزرگترینِ چندصد آبانبار باستانی زیر استانبول است و ظرفیت ذخیره ۱۰۰٬۰۰۰ تن آب را داشت. در پایه دو ستون آن، دو سر مدوسا دیده میشود. این مکان همچنین در صحنهای از فیلم جیمز باند محصول ۱۹۶۳، از روسیه با عشق، بهکار رفته است.
۳: ایاصوفیه (آیا صوفیا): از شاهکار معماری قرن ششمی امپراتور ژوستینین دیدن کنید و گنبدهای سر به فلک کشیده بیزانسی، موزاییکهای طلایی و تاریخ چندصدساله امپراتوری عثمانی را تماشا کنید.
۴: گشت دریایی در تنگه بسفر: با کشتی یا کروز غروب میان اروپا و آسیا رفتوآمد کنید و از چشمانداز کاخهای ساحلی، دژها و منارههای خط افق لذت ببرید. سوار کشتی بینقارهای شوید و از دریای مرمره به بازارهای پرجنبوجوش خوراکی، کافهها و پیادهراههای ساحلی کادیکوی بروید.
۶: برج گالاتا: از برج جنوایی متعلق به قرن چهاردهم بالا بروید و از چشمانداز ۳۶۰ درجه بیاوغلو و شبهجزیره تاریخی لذت ببرید. البته صف ورودی ممکن است طولانی شود. پیشبینی وضع هوا را هم بررسی کنید، چون سکوی تماشا روباز است.
۶: موزه هنر مدرن استانبول: موزه هنر مدرن استانبول آثار معاصر هنرمندان ترک و بینالمللی را در ساختمانی شیک در کنار دریا به نمایش میگذارد که رنزو پیانو طراحی کرده است. در گالریهای هنرهای زیبا، مجموعههای عکاسی و چیدمانهای تعاملی در امتداد ساحل کاراکوی گشت بزنید. محوطه موزه کافهای خوشمنظره و کتابخانهای مشرف به تنگه بسفر هم دارد.
۷: نمایش سماع درویشان نمایش سماع درویشان از طریق آیین مقدس سما در طریقت مولویه، نگاهی فراگیر به تصوف میدهد. اجراکنندگان با لباسهای سفید و گشاد پیوسته میچرخند تا حرکت معنوی بهسوی عشق و حقیقت الهی را نمادپردازی کنند. مرکز فرهنگی خواجه پاشا یا موزه درویشان گالاتا را امتحان کنید.
۸: حمام ترکی: برای آشنایی با این سنت تندرستی عثمانی، به حمامی سنتی مانند چمبرلیتاش یا کلیچ علی پاشا بروید. پیش از دریافت کیسهکشی سنتی و ماساژ کفدار نشاطبخش، در اتاق مرمرین گرم استراحت کنید. سقفهای گنبدی خیرهکننده و پژواک صدای چکیدن آب، فضایی آرامشبخش میسازند.
۹: جزایر پرنس تنها با فاصلهای کوتاه از راه دریا، جزایر پرنس با مراکز شهری اصلی استانبول تفاوت زیادی دارند. پیاده یا با دوچرخه در خیابانهای دلنشین و پوشیده از عمارتهای ویکتوریایی، جنگلهای کاج و کافههای ساحلی بگردید. بیوکآدا چشماندازهای زیبای ساحلی و کوچههای خلوت و معطر به کاج دارد و برای سفرهای یکروزه مناسب است.
۱۰: قصر دولماباهچه: این کاخ باشکوه که آخرین اقامتگاه امپراتوری عثمانی پیش از افول آن بود، نگاهی به دودمانی میاندازد که کوشید با زمانه تغییر کند، اما در این راه خود را ورشکسته کرد.

پاسخ: بله، ورود به مسجد آبی (مسجد سلطان احمد) ۱۰۰٪ رایگان است، چون این مکان عبادتگاهی فعال است و نه موزهای دولتی که ورودی بگیرد. هرکس در خیابان یا آنلاین بلیت ورودی میفروشد، درواقع خدمات تور راهنما میفروشد، نه بلیت اجباری بازدید. ورود گردشگران روزی پنج بار و همزمان با اذان، به مدت ۳۰ تا ۴۵ دقیقه متوقف میشود. روزهای جمعه، ساختمان برای خطبه و نماز جماعت هفتگی جمعه تعطیل است و ساعت ۱۴:۳۰ دوباره باز میشود. همه باید دم در کفشهایشان را دربیاورند. برای حمل کفشها هنگام گشتوگذار در شبستان فرششده، کیسههای پلاستیکی رایگان در اختیار بازدیدکنندگان قرار میگیرد.

بایدها
- برای ورود به مسجد پوشش مناسب داشته باشید: زنان و مردان باید شانهها و زانوهایشان را بپوشانند و زنان نیز باید موهای خود را با روسری بپوشانند.
- مدرک شناسایی معتبر یا گذرنامه همراه داشته باشید: طبق قانون ترکیه، همه افراد از جمله گردشگران باید همیشه مدرک شناسایی عکسدار همراه داشته باشند. پلیس محلی گاهی در پایانههای اصلی حملونقل بهطور تصادفی مدارک افراد را بررسی میکند.
- در مسجد کفشهایتان را دربیاورید: پیش از ورود به بخشهای فرششده، کفشها را در قفسههای مخصوص بیرون بگذارید یا با استفاده از کیسههای پلاستیکیای که در اختیارتان قرار میگیرد با خود به داخل ببرید.
- چای بنوشید: مغازهداران و مردم محلی از روی مهماننوازی چای تعارف میکنند، نه با این انتظار که چیزی بخرید؛ پس آرامآرام چایتان را بنوشید و لذت ببرید.
- چند عبارت ساده ترکی یاد بگیرید: گفتن «Merhaba» (سلام)، «Lütfen» (لطفاً) یا «Teşekkür ederim» (متشکرم) تأثیر خوبی بر مردم محلی میگذارد.
- مؤدبانه چانه بزنید: چانهزدن بر سر قیمت در بازارهای سنتی رایج است، اما آن را دوستانه و خوشبرخوردانه انجام دهید. وقتی بر سر قیمت به توافق رسیدید، خریدتان را نهایی کنید.
نبایدها
- درست جلوی نمازگزاران راه نروید: در مسجد از راهرفتن جلوی کسانی که مشغول نماز هستند خودداری کنید، آرام صحبت کنید و فلاش دوربین را خاموش کنید.
- مراقب دامهای گردشگری و کلاهبرداریهای رایج باشید: اگر واکسی برسش را انداخت، آن را برندارید؛ ممکن است شما را به واکسزدنی گرانقیمت و پرفشار بکشاند. مراقب غریبههای بیشازحد صمیمی باشید که شما را به بار یا کلوپی مشخص برای «نوشیدنی ارزان» دعوت میکنند؛ ممکن است صورتحساب بسیار گزافی دریافت کنید. هرگز سوار تاکسی نشوید مگر اینکه مطمئن شوید راننده تاکسیمتر را روشن کرده است؛ همچنین برای جلوگیری از اختلاف بر سر کرایه میتوانید از اپلیکیشنهای درخواست خودرو مانند بیتاکسی یا اوبر استفاده کنید.
- در کسبوکارهای مدرن چانه نزنید: فقط در بازارهای سنتی چانه بزنید، نه در فروشگاههای مدرن، سوپرمارکتها یا رستورانها.
- درباره نمادهای ملی بیاحترامی نکنید: توهین به ملت ترکیه، پرچم، پول رایج یا بنیانگذارش، مصطفی کمال آتاتورک، غیرقانونی است. گفتوگوهای سیاسی را بااحتیاط و دور از توجه دیگران مطرح کنید.
- بدون اجازه از مردم محلی عکس نگیرید: همیشه پیش از گرفتن پرتره نزدیک از مردم در خیابان اجازه بگیرید؛ بهخصوص از زنان یا کسانی که مشغول نماز هستند.
- از نوشیدن آب لولهکشی خودداری کنید: با اینکه آب لولهکشی تصفیه میشود، فرسودگی لولهها باعث میشود برای نوشیدن مناسب نباشد. همچنین میزان کلسیم آن بالاست و ممکن است معده بعضی افراد را اذیت کند. آب تصفیهشده یا بطریشده بنوشید.

پاسخ: جذابترین تجربه، سوارشدن به کشتی مسافربری و عبور از تنگه بسفر هنگام غروب است. از بخش اروپایی به بخش آسیایی بروید یا برعکس و تماشاگر رنگهای نارنجی درخشانی باشید که آرامآرام پشت افق فرو میروند. عبور از آبهای آزاد، از اروپا به آسیا، در میان فریاد مرغهای دریایی، خط افقی پر از مناره و کاخهای عثمانی کنار آب، نوشیدن یک لیوان چای داغ ترکی روی عرشه روباز و گوشسپردن به نوازندگان خیابانی روی کشتی، تجربهای بیقیمت است.
