مالت برنامهاش را متوقف کرد. اسپانیا آن را لغو کرد. پرتغال مسیرش را بست. کشورهای کارائیب قیمتها را افزایش دادند. در ۲۴ ماه گذشته، تمام مسیرهای اصلی دریافت گذرنامه دوم محدود یا مسدود شدهاند؛ بهجز یکی. برای شهروندی ترکیه از طریق سرمایهگذاری هیچ شمارش معکوسی وجود ندارد. هرکس میگوید آستانه سرمایهگذاری ماه آینده افزایش مییابد، حدس میزند؛ بهتر است باقی حرفهایش را هم با تردید بشنوید.
اما اتفاقی در بازار جهانی شهروندی دوم رخ داده که تقریباً هیچکس وقت نگذاشته آن را یکجا جمعبندی کند. اگر دو سال گذشته را نه بهصورت مجموعهای از تیترهای جداگانه، بلکه بهعنوان یک تصویر کلی ببینیم، یک نتیجه اجتنابناپذیر است: درها یکی پس از دیگری بسته شدهاند و ترکیه آخرین کشوری است که هنوز با شرایط اولیه درهایش باز مانده.

مالت دیگر گزینهای نیست. در ۲۹ آوریل ۲۰۲۵، دیوان دادگستری اتحادیه اروپا حکم داد که برنامه شهروندی مالت از طریق سرمایهگذاری با قوانین اتحادیه اروپا مغایرت دارد. عبارتبندی دادگاه صریح بود: اعطای تابعیت در برابر پرداختهای از پیش تعیینشده، یک معامله تجاری محسوب میشود و شهروندی اتحادیه اروپا را نمیتوان به کالا تبدیل کرد. این آخرین مسیر مستقیم دریافت گذرنامه اتحادیه اروپا از طریق سرمایهگذاری بود. اکنون هیچیک از کشورهای عضو اتحادیه اروپا چنین برنامهای ندارد.
اسپانیا هم دیگر گزینهای نیست. ویزای طلایی این کشور در آوریل ۲۰۲۵ لغو شد.
پرتغال عملاً دیگر گزینهای نیست. مسیر خرید ملک در سال ۲۰۲۳ بسته شد و مدتزمان لازم برای درخواست تابعیت به ۱۰ سال افزایش یافت. آنچه باقی مانده، اقامتی با یک دهه انتظار است، نه شهروندی.
یونان همچنان گزینه است، اما هزینه بیشتری دارد. آستانه سرمایهگذاری در مناطق پرتقاضا اکنون به ۸۰۰٬۰۰۰ یورو میرسد و این برنامه همچنان به اقامت منتهی میشود، نه شهروندی.
هزینه برنامههای کارائیب افزایش یافته است. پس از افزایش هماهنگ، حداقل مبلغ سرمایهگذاری در Dominica، Antigua، Grenada، St Lucia و St Kitts اکنون از ۲۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا آغاز میشود و به ۲۵۰٬۰۰۰ دلار آمریکا میرسد. همه این برنامهها مبتنی بر کمک بلاعوض هستند؛ پولتان خرج میشود و در ازای آن فقط گذرنامه میگیرید، بدون هیچ دارایی دیگری و برای همیشه.
گزینههای باقیمانده را بشمارید. در جهان فقط یک برنامه اصلی باقی مانده که شهروندی کامل اعطا میکند، تمام اعضای خانواده را در بر میگیرد، به دوره اقامت نیاز ندارد و سرمایه شما را بهجای کمک بلاعوض در یک دارایی قابلبازیابی قرار میدهد.

دلیل اینکه ترکیه هرگز در معرض اتفاقات بروکسل قرار نگرفت، این است. حکم مالت بر نکتهای مشخص تکیه داشت: چون شهروندی مالت بهطور خودکار شهروندی اتحادیه اروپا را به همراه دارد، یک کشور عضو حقوقی را در سراسر ۲۷ کشور اعطا میکرد. این موضوع اعتماد متقابل میان کشورهای عضو را تضعیف کرد. حکم درباره حاکمیت بر یک دارایی مشترک بود.
گذرنامه ترکیه هیچ حقی در اتحادیه اروپا ایجاد نمیکند. مرزهای هیچ کشور دیگری تحت تأثیر قرار نمیگیرد. ترکیه کشور عضو اتحادیه اروپا نیست و معاهداتی که مبنای حکم بودند شامل آن نمیشوند. هیچ سازوکار قانونیای وجود ندارد که از طریق آن این فشار به آنکارا برسد و هیچ تلاشی هم برای اعمال چنین فشاری صورت نگرفته است.
ترکیه هرگز دسترسی به اتحادیهای متعلق به کشور دیگری را نمیفروخت. ترکیه شهروندی خودش را عرضه میکند و داراییای هم در کنار آن قرار میدهد. این تمایز که سالها موضوعی صرفاً نظری به شمار میرفت، اکنون تمام بازار را شکل میدهد.
حداقل ۴۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا در ملک در ترکیه سرمایهگذاری کنید؛ ارزش آن باید به تأیید ارزیابی انجامشده توسط کارشناس مورد تأیید دولت برسد. ملک را بهمدت سه سال، با درج محدودیت فروش در سند مالکیت، نگه دارید. در این مدت میتوانید آن را اجاره دهید. پس از سه سال، محدودیت بهطور خودکار برداشته میشود و میتوانید ملک را بفروشید، بیآنکه بر شهروندی شما، همسرتان یا هر یک از فرزندان زیر ۱۸ سالتان اثری بگذارد.
سرمایهتان را پس میگیرید. سودتان را هم دریافت میکنید. چهار گذرنامه خواهید داشت.
تمام برنامههای دیگر فهرست بالا یا پولتان را خرج میکنند یا به شما اجازه اقامت و یک فهرست انتظار میدهند. این تنها برنامهای است که در آن، اگر ملک را درست انتخاب کنید، گذرنامه میتواند هیچ هزینهای برایتان نداشته باشد.
این برنامه دیگر در مقیاس آزمایشی نیست. از سال ۲۰۱۸، تعداد ۵۱٬۷۶۲ سرمایهگذار اصلی و ۱۲۲٬۸۰۵ عضو خانواده از طریق سرمایهگذاری شهروندی ترکیه را دریافت کردهاند؛ در مجموع ۱۷۴٬۵۶۷ نفر که حدود ۱۶٫۰۷۴ میلیارد دلار آمریکا سرمایه وارد ترکیه کردهاند. Property Turkey رسیدگی به حدود ۲٬۰۰۰ مورد از این درخواستها را بر عهده داشته است؛ تقریباً ۳٫۸۶٪ از کل پروندههای متقاضیان اصلی در سطح کشور.

از سال ۲۰۲۱، صدور اقامت ترکیه برای اتباع خارجی بهتدریج در مناطق مختلف استانبول محدود شد. ابتدا فاتح و اسنیورت، سپس هشت منطقه در سال ۲۰۲۲، نه منطقه دیگر در سال ۲۰۲۳ و صدها محله مجزا در مناطق معتبر، از جمله بشیکتاش، شیشلی، سارییر و بیاوغلو. در ۱۰ ژوئن ۲۰۲۶، تمام این محدودیتها برداشته شد؛ همه مناطق، از جمله فاتح و اسنیورت.
این محدودیتها هرگز حق مالکیت ملک را محدود نکردند. آنها مرحله دریافت اقامت ترکیه را مسدود میکردند؛ مرحلهای که تمام پروندههای شهروندی از آن عبور میکنند. به همین دلیل، خریدارانی که محله را بررسی نکرده بودند، ملکهای مناسبی پیدا میکردند که درخواستهایشان را بینتیجه میگذاشت.
این بزرگترین تغییر از همه است. قانون شماره ۷۵۸۲ برای افراد واجد شرایطی که مقیم مالیاتی ترکیه میشوند، معافیت ۲۰ساله از مالیات بر درآمد ترکیه را برای درآمد واجد شرایط با منشأ خارجی برقرار کرده است. همچنین در دوره معافیت، نرخ مالیات بر ارث ۱٪ است. ترکیه برای این امتیاز هزینهای دریافت نمیکند. ایتالیا برای نظام مشابه خود سالانه ۳۰۰٬۰۰۰ یورو میگیرد. این مبلغ در یونان ۱۰۰٬۰۰۰ یورو است.
برای سرمایهگذاری که سالانه ۱ میلیون دلار آمریکا درآمد خارجی واجد شرایط دارد و از حوزهای با نرخ مؤثر مالیاتی ۳۰٪ خارج میشود، تفاوت نظری سالانه ۳۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا خواهد بود. این مبلغ طی ۲۰ سال به ۶ میلیون دلار آمریکا میرسد؛ چندین برابر هزینه ملک واجد شرایط.
اقامت مالیاتی ترکیه تنها به تعداد روزهای حضور وابسته نیست. قوانین داخلی ترکیه اقامتگاه را در کنار حضور فیزیکی به رسمیت میشناسند. کسی که واقعاً ترکیه را خانه دائمی خود میکند، شاید اصلاً نیازی نداشته باشد به مسیر ششماهه متکی شود.
برای دقت بیشتر: شهروندی بهطور خودکار اقامت مالیاتی ترکیه یا معافیت را ایجاد نمیکند. ماده ۲۰/D شرایط، زمانبندی و گواهی مخصوص خود را دارد. بااینحال، تبدیل داوطلبانه به شهروند ترکیه از قویترین شواهدی است که نشان میدهد فرد رابطهای پایدار، نه موقت و صرفاً کاربردی، با ترکیه برقرار کرده است؛ و تحلیل اقامتگاه دقیقاً به همین موضوع میپردازد.
این طرح تا ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۷ ادامه دارد. این تنها مهلت قطعی و واقعی در کل این تصویر است و همان تاریخی است که ارزش دارد در تقویمتان ثبت کنید.
آستانه سرمایهگذاری از معامله محافظت میکند، نه از تصمیمگیری: وقتی ترکیه در ژوئن ۲۰۲۲ حداقل مبلغ را از ۲۵۰٬۰۰۰ دلار آمریکا به ۴۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا افزایش داد، خریدارانی که خریدشان را تکمیل کرده بودند مشمول مبلغ زمان سرمایهگذاری خود شدند. افرادی که هنوز تصمیم نگرفته بودند، چنین وضعی نداشتند. امروز هیچ تغییری اعلام نشده است. اما آستانه در هشت سال، دو بار و هر دو بار بهصورت یکطرفه با مصوبه تغییر کرده است؛ و چیزی که همیشه از افراد محافظت کرده، خرید تکمیلشده است.
بازگشایی اداری است و بستهشدن هم میتواند همینطور باشد: در ژوئن ۲۰۲۶ کل نقشه با یک تصمیم دوباره باز شد. همین سازوکار میتواند آن را دوباره ببندد.
روند در همهجای دیگر یکطرفه است: پنج برنامه اصلی در ۲۴ ماه محدود یا متوقف شدهاند. صادقانه از خودتان بپرسید تغییر بعدی احتمالاً در کدام جهت خواهد بود.
سه سال شما از زمان امضا شروع میشود: دوره نگهداری از روز خرید آغاز میشود، نه از روزی که تصمیم میگیرید. بررسی و تصمیمگیری فرصت را از شما نمیگیرد؛ فقط تاریخ بازگشت سرمایهتان را عقب میاندازد.

اگر مراحل را درست انجام دهید، دریافت شهروندی روندی اداری خواهد بود. تنها تصمیمی که پیامد مالی واقعی دارد، انتخاب ملک است.
ملکی که با قیمتی بالاتر از ارزش واقعی خریداری شود ممکن است کاملاً واجد شرایط شهروندی باشد، اما در سال سوم بازده اجارهای ضعیفی داشته باشد و هیچ تقاضایی برای فروش مجدد آن وجود نداشته باشد. این همان راهی است که خریداران در برنامهای که برای بازگرداندن پول طراحی شده، ضرر میکنند.
معیار ما همیشه ثابت بوده است: اگر بدون گذرنامه همراه این معامله حاضر به خرید آن ملک نبودید، این موضوع چیزی درباره خود ملک به شما میگوید.
برای سرمایهگذاران صرف، این انتخاب معمولاً ملکهای مقرونبهصرفه و خوشموقعیت در مرکز استانبول است؛ در بیاوغلو، شیشلی، بشیکتاش و کاغیتخانه؛ جاهایی که ارزش ارزیابیشده بهازای هر دلار بالاترین است، بازده ناخالص اجاره حدود ۷٪ است، در مقایسه با ۵٫۵٪ در حاشیه شهر، و خریدار آینده میتواند یک خریدار محلی باشد، نه یک خارجی دیگر.
در باز است. همیشه باز نبوده است. و بر اساس شواهد فعلی، ترکیه تنها کشوری است که آن را باز نگه داشته است.

پاسخ: ترکیه آخرین برنامه اصلی است که در ازای سرمایهگذاری قابلبازیابی، شهروندی کامل اعطا میکند. در آوریل ۲۰۲۵ حکم داده شد که برنامه مالت با قوانین اتحادیه اروپا مغایرت دارد و به شهروندی مستقیم از طریق سرمایهگذاری در اتحادیه اروپا پایان داد. اسپانیا ویزای طلایی خود را در سال ۲۰۲۵ لغو کرد و پرتغال مسیر خرید ملک را بست. برنامههای کارائیب همچنان فعالاند، اما بر کمک بلاعوض تکیه دارند؛ یعنی اصل سرمایه قابلبازیابی نیست.
پاسخ: چون شهروندی مالت بهطور خودکار شهروندی اتحادیه اروپا را به همراه دارد، یک کشور عضو عملاً حقوقی را در هر ۲۷ کشور اعطا میکرد. دیوان دادگستری اتحادیه اروپا تشخیص داد که این موضوع اعتماد متقابل میان کشورهای عضو را تضعیف میکند. گذرنامه ترکیه هیچ حقی در اتحادیه اروپا ایجاد نمیکند، ترکیه عضو اتحادیه اروپا نیست و معاهداتی که مبنای حکم هستند شامل آن نمیشوند.
پاسخ: ۴۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا در املاک، بر مبنای ارزیابی کارشناس مورد تأیید دولت، نه قیمت پیشنهادی فروش. چون ارزیابیها محافظهکارانهاند و اغلب کمتر از قیمت فروش تعیین میشوند، بهتر است برای عبور مطمئن از آستانه، بودجهای بین ۴۲۵٬۰۰۰ تا ۴۵۰٬۰۰۰ دلار آمریکا در نظر بگیرید.
پاسخ: بله. محدودیت فروش بهمدت سه سال در سند مالکیت درج میشود. با پایان این مدت، محدودیت بهطور خودکار برداشته میشود و میتوانید آزادانه ملک را بفروشید. فروش ملک هیچ اثری بر شهروندی شما یا خانوادهتان ندارد.
پاسخ: متقاضی اصلی، همسر او و تمام فرزندان زیر ۱۸ سال، بدون نیاز به سرمایهگذاری اضافی.
پاسخ: خیر. برای شهروندی حداقل مدت اقامت لازم نیست. تنها حضور فیزیکی موردنیاز، یک بار مراجعه برای ثبت اطلاعات بیومتریک است.
پاسخ: نه بهطور خودکار. معافیت ۲۰ساله طبق قانون شماره ۷۵۸۲ برای افرادی اعمال میشود که شرایط ماده ۲۰/D را داشته باشند و اقامت مالیاتی ترکیه را برقرار کنند. شهروندی، اقامت و اقامت مالیاتی سه موضوع جداگانهاند. ترکیب این موارد قدرتمند است، اما به برنامهریزی حرفهای نیاز دارد.
پاسخ: نه لزوماً. قوانین داخلی ترکیه هنگام تشخیص استقرار فرد در این کشور، اقامتگاه را نیز در کنار حضور فیزیکی به رسمیت میشناسند. کسی که واقعاً ترکیه را خانه دائمی خود میکند، ممکن است بتواند از طریق اقامتگاه، بدون اتکا به شرط حضور ششماهه، اقامت مالیاتی بگیرد. مسیر خودکاری برای اقامت کوتاهمدت وجود ندارد و هر مورد به بررسی تخصصی و متناسب با شرایط فرد نیاز دارد.
پاسخ: خیر. از ۱۰ ژوئن ۲۰۲۶، محدودیتهای محلههای بسته در سراسر استانبول، از جمله فاتح و اسنیورت، برداشته شدهاند. این قوانین هرگز مالکیت ملک را محدود نکرده بودند؛ آنها بر درخواستهای اقامت اثر میگذاشتند که بخشی از فرایند شهروندی است.
پاسخ: هیچ افزایشی اعلام نشده است. این آستانه از سال ۲۰۱۷ دو بار تغییر کرده است: ابتدا از ۱ میلیون دلار آمریکا به ۲۵۰٬۰۰۰ دلار آمریکا و سپس در ژوئن ۲۰۲۲ به ۴۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا رسید. هر بار این تغییر با مصوبه و بدون اطلاعرسانی طولانیمدت انجام شد. سرمایهگذارانی که خرید خود را پیشتر تکمیل کرده بودند، مشمول آستانه زمان سرمایهگذاریشان شدند.
پاسخ: برای سرمایهگذاران صرف، مناطق مرکزی و مقرونبهصرفه استانبول مانند بیاوغلو، شیشلی، بشیکتاش و کاغیتخانه بالاترین ارزش ارزیابیشده بهازای هر دلار را دارند، بازده ناخالص اجاره در آنها نزدیک به ۷٪ است، در مقایسه با حدود ۵٫۵٪ در حاشیه شهر، و ملکها در تمام سال مستأجر دارند. این مناطق همچنین بازار فروش مجدد داخلی دارند؛ بنابراین خریدار ملک در سال سوم لازم نیست سرمایهگذار خارجی دیگری باشد.
پاسخ: برای پروندهای که بهدرستی آماده شده باشد، معمولاً از زمان سرمایهگذاری تا دریافت گذرنامه ۳ تا ۱۲ ماه طول میکشد.
توجه: Property Turkey از سال ۲۰۰۱ به خریداران بینالمللی مشاوره داده و از حدود ۲٬۰۰۰ درخواست شهروندی پشتیبانی کرده است. این مقاله صرفاً اطلاعات عمومی ارائه میدهد و مشاوره حقوقی، مالیاتی یا سرمایهگذاری محسوب نمیشود. شهروندی با فرمان ریاستجمهوری اعطا میشود و هیچ مؤسسهای نمیتواند آن را تضمین کند. اقامت مالیاتی و برخورداری از ماده ۲۰/D به شرایط فردی، مدارک، زمانبندی و قوانین تمام حوزههای قضایی مرتبط بستگی دارد.