خیابان استقلال در استانبول از صبح تا شب مکانی فوقالعاده است. بااینحال، با وجود آنکه بهخاطر تراموای نوستالژیکی که در طول خیابان رفتوآمد میکند در مجلههای گردشگری زیاد به آن اشاره میشود، اگر از شلوغی خوشتان نمیآید جای مناسبی برای رفتن نیست. اینجا با جنبوجوشی در ابعادی چشمگیر روبهرو هستیم!
این خیابان بیش از یک مایل امتداد دارد و از میدان تونل تا میدان تکسیم کشیده شده است. کارکرد اصلی آن خرید و سرگرمی است، اما ساختمانهای قدیمی همچنان در میان بناهای مدرن و جدید پابرجا هستند. جذابیت و شهرت این خیابان چنان است که روزانه بیش از سه میلیون نفر از آن عبور میکنند و بهطور رسمی عنوان شلوغترین خیابان ترکیه را به خود اختصاص داده است.
این خیابان پرجنبوجوش و کوچههای فرعی باریکش در منطقه بیاوغلو نماد چیزی است که به استانبول جدید معروف است. درحالیکه منطقه سلطان احمد به محله قدیمی اشاره دارد؛ جایی که زمانی مرکز پایتخت امپراتوریهای بیزانس و عثمانی بود، این خیابان سرزنده، چهره استانبول مدرن و امروزی را به نمایش میگذارد. از جاذبههای گردشگری و بناهای تاریخی گرفته تا مراکز خرید و جاهایی برای خوردن و نوشیدن، بیایید با هم گشتی بزنیم!

خیابان استقلال در طول تاریخ همواره اهمیت داشته است. این خیابان در دوره عثمانی «گراند اونیو» یا «جاده کبیر» نامیده میشد و در قرن نوزدهم بهویژه مُد روز بود؛ دورانی که برای معاشرت در محافل معتبر، نام بردن از افراد سرشناس امری عادی به شمار میرفت.
مسافران اروپایی و فرهنگ غنی شامنشین، این خیابان را «گراند رو دو پرا» مینامیدند و سفارتخانهها نیز در اینجا مستقر شدند. آنها به رستورانها و گردهماییهای اجتماعی میرفتند، اما جنگ جهانی اول به این روند فرهنگی پایان داد. اندکی بعد، با جنگ استقلال ترکیه، خیابان استقلال در سال ۱۹۲۳ نام کنونی خود را گرفت؛ «استقلال» به معنای استقلال است.
متأسفانه بیتوجهی در دهه ۱۹۷۰ به خیابانها آسیب زد، اما در سالهای بعد مرمت گستردهای انجام شد. این مرمت چنان موفقیتآمیز بود که مغازهداران جدید، هتلها و سرمایهگذاران خارجی املاک استانبول به این منطقه آمدند.
در استانبول، «پرا» به محله تاریخی بیاوغلو، بهویژه محدوده اطراف خیابان استقلال و مناطق مجاور آن اشاره دارد. نام «پرا» از واژه یونانی «πέρα» (با تلفظ «پرا») گرفته شده و به معنای «آنسوی» یا «فراتر» است؛ اشارهای به موقعیت این منطقه در آن سوی شاخ طلایی نسبت به قسطنطنیه قدیم (سلطان احمد امروزی)، جایی که مسجد آبی و ایاصوفیه قرار دارند.

پیشینه میدان تکسیم به اواخر دوره امپراتوری عثمانی برمیگردد؛ زمانی که این خیابان معروف چهارراهی مرکزی بود. نام «تکسیم» در زبان ترکی به معنای «تقسیم» یا «توزیع» است و به مکانی اشاره دارد که چند جاده اصلی در یک مرکز به هم میرسیدند.
یکی از شاخصترین بناهای این میدان، بنای یادبود استقلال (İstiklal Anıtı به ترکی) است که در سال ۱۹۲۸ ساخته شد و یادبود جنگ استقلال ترکیه است. این یادمان ستونی بلند دارد که در بالای آن مجسمه مصطفی کمال آتاتورک، بنیانگذار ترکیه مدرن و از چهرههای کلیدی این جنبش، قرار گرفته است. مرکز فرهنگی آتاتورک که میزبان اجراهای هنری و نمایشگاههای گوناگون است، در حاشیه میدان قرار دارد.

پارک گزی که اغلب بهخاطر اعتراضات سال ۲۰۱۳ به ساخت یک مرکز خرید شناخته میشود، فضای سبزی مهم در بیاوغلو و مکانی باارزش برای مردم محلی است. گزی یکی از کوچکترین پارکهای استانبول است و در محل یک پادگان سابق قرار دارد. همچنین هنگام عملیات ساختوساز پیشین، سنگقبرهایی کشف شد؛ زیرا بخش شمالی پارک گزی گورستان بوده است. دیدنیهای زیادی در این پارک وجود ندارد، اما برای نشستن روی نیمکتهای سایهدار و دور شدن از ازدحام، جای مناسبی است.
کلیسای سنت آنتونی پادوا همچنان روزهای یکشنبه مراسم مذهبی برگزار میکند. حتی کسانی که مذهبی نیستند هم نمیتوانند زیبایی معماری نئوگوتیک پرجزئیات فضای داخلی و سبک چشمگیر ایتالیایی نمای بیرونی را نادیده بگیرند. این کلیسا که در محوطهاش مجسمه پاپ ژان بیستوسوم قرار دارد، نسخهای از کلیسای پادوا است که در اوایل قرن بیستم ساخته شد و یکی از مهمترین و تاریخیترین مکانهای عبادت در استانبول به شمار میرود. این بنای مذهبی به روی گردشگران کنجکاو باز است، اما فراموش نکنید که اینجا محل عبادت است و باید احترام بگذارید.
همچنین کمی جلوتر در خیابان استقلال، نزدیک میدان و دبیرستان گالاتاسرای، از کلیسای ارتدوکس یونانی آیا تریادا دیدن کنید. آیا تریادا که در زبان یونانی به معنای «تثلیث مقدس» است، به اواخر قرن نوزدهم تعلق دارد و عناصر معماری سنتی ارتدوکس یونانی را با گنبدی شاخص و تأثیراتی از سبک بیزانسی به نمایش میگذارد.
گذرگاه گل که پر از میخانههای سنتی (رستورانهای قدیمی به سبک عثمانی) است، مکانی محبوب برای خوردن و نوشیدن به شمار میرود. این مکان در اصل در دهه ۱۸۰۰ تئاتر بود، اما آتشسوزی بخش زیادی از فضای داخلی آن را ویران کرد. پس از مرمت، طبقه همکف به مغازه و طبقه دوم به دفتر کار تبدیل شد. مهاجران روسی که از انقلاب گریخته بودند، خیلی زود قرارداد اجاره مغازهها را به دست آوردند و در آنها گل فروختند؛ به همین دلیل نام کنونیاش را گرفت.
تا دهه ۱۹۶۰، مغازهها به میخانههای سنتی تبدیل شده بودند و بهطور ویژه به کارگران استانبول مزههای ترکی و نوشیدنیهای الکلی عرضه میکردند. وقتی از درهای باریک وارد راهروی بلند و الشکل میشوید، چشم بازدیدکنندگان بهطور طبیعی به سقف شیشهای گنبدیشکل میافتد و سپس به طبقه دوم میرود؛ جایی که عکسهای پرتره سیاهوسفید و نمادین مشتریان قدیمی را میبینید. از گذرگاههای تاریخی دیگری که ارزش دیدن دارند میتوان به هازوپولو و سوریه اشاره کرد.
نسخه ترکیهای مادام توسو، موزه فرهنگی مشهور امروزی که نزدیک به ۲۰۰ سال پیش در لندن افتتاح شد، در ساختمان گراند پرا قرار دارد. نسخه ترکیه به آن قدمت نیست (در سال ۲۰۱۶ افتتاح شد)، اما مجسمههای بسیار خوبی در اندازه واقعی دارد که بازدیدکنندگان را به چهرههای مشهور نزدیک میکند. این موزه در چهار بخش موسیقی، سینما، ورزش و چهرههای سرشناس تقسیم شده و مشاهیر ترکیه و جهان را به نمایش میگذارد.
دراویش چرخان برای دههها در محافل مذهبی عثمانی حضور داشتند. آنها آیین تصوف را در سراسر کشور دنبال میکردند، اما در قونیه و استانبول پرشمارتر بودند. پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی، رهبران سیاسی از آنها رویگردان شدند و خانههای قدیمیشان به ویرانه تبدیل شد.
سرانجام نگاهشان به این گروه نرمتر شد و مسئولان شهرداری خانههای قدیمی را مرمت کردند تا زندگی ساکنان پیشین را به نمایش بگذارند. امروزه گردشگران معمولاً آنها را بهخاطر اجرای مراسم سماع چرخان با دامنهای بلند و کلاههای مخروطیشکل میشناسند.
بخش مردمنگاری این موزه سازهای موسیقی، دستنوشتههای کهن، وسایل شخصی و لباسها را به نمایش میگذارد. در محوطه موزه، سالنی برای برگزاری مراسم سماع، گورستانی و اتاقی با سه عمامه عثمانی (از مقبرهها) قرار دارد.
موزه معصومیت را مشهورترین نویسنده ترکیه، اورهان پاموک، تأسیس کرده است. این موزه بازتابدهنده خط داستانی کتابی به همین نام است؛ داستان عشقی ازدسترفته. وسایل شخصیای که نویسنده هنگام نگارش کتاب گردآوری کرده، در قفسههای شیشهای شبیه کتابخانه در طبقات یک خانه قدیمی عثمانی جای گرفتهاند. خواندن آثار اورهان پاموک و بازدید از موزهاش کمک زیادی میکند تا با گرایشها و گونههای ادبی ترکیه آشنا شوید. موزه در خیابان چوکورجوما، چند خیابان دورتر، قرار دارد.
موزه پرا که نامش را بهدرستی از نام اصلی منطقه بیاوغلو گرفته، مجموعهای خصوصی و چشمگیر و گسترده از هنر آناتولی است. این موزه پس از خرید گرانترین نقاشی ترکیه به قیمت ۲٫۴ میلیون دلار، شهرت چشمگیری پیدا کرد.
این نقاشی که «مربی لاکپشتها» نام دارد و عثمان حمدیبیگ آن را در اوایل قرن بیستم کشیده، درویشی چرخان را کنار لبه پنجره و در میان لاکپشتها نشان میدهد. برخی کارشناسان هنر گمان میکنند این اثر بازتابی از زوال سلطانهای عثمانی و امپراتوریشان در آن دوره است.
موزه پرا در خیابان مشروطیت، چند خیابان آنطرفتر، قرار دارد. هتل پرا پالاس نیز در همین خیابان است؛ هتلی که زمانی میزبان مسافران قطار مشهور اورینت اکسپرس بود. آگاتا کریستی رمان همنام خود را در هتل پرا پالاس نوشت.
در نیمه مسیر، میدان گالاتاسرای بهخاطر ساختمانهای تاریخی به سبک آرت نوو، کافهها و مغازهها و دبیرستانی که در حاشیه آن قرار دارد، شهرت دارد. دبیرستان گالاتاسرای که سلطان بایزید دوم در سال ۱۴۸۱ تأسیس کرد، یکی از قدیمیترین مؤسسات آموزشی ترکیه است.
این مدرسه ابتدا برای آموزش قرآن تأسیس شد و در قرن نوزدهم به مؤسسهای آموزشی مدرن تبدیل شد که برنامههای درسی ترکی و فرانسوی ارائه میداد. این مدرسه چهرههای برجستهای در سیاست، هنر و ادبیات ترکیه پرورش داده و ساختمان آن معماری نئوکلاسیک را به نمایش میگذارد.
دیدنیهای مهمی که در بالا به آنها اشاره کردیم جذاباند، اما جاهای زیادی برای نوشیدن، غذا خوردن و گشتوگذار و مغازههای بیشماری هم وجود دارد. مغازهها در دو طرف خیابان ردیف شدهاند، اما حواستان به گذرگاههای تاریخی منشعب از آن باشد؛ این گذرگاهها شگفتیهای پنهانی دارند که فقط مردم محلی از آنها خبر دارند، مثل فروشگاههای موسیقی.
در خیابان اصلی، فروشگاههای زنجیرهای بینالمللی و مغازههای سوغاتی زیادی میبینید؛ اما اگر در خیابانهای فرعی محلههای نزدیک مثل چوکورجوما بگردید، مغازههای عتیقهفروشی توجه مردم محلی را از سراسر شهر جلب میکنند. صدها گزینه برای خوردن و نوشیدن وجود دارد؛ از فستفودهای معمولی مثل مکدونالدز گرفته تا رستورانهای ماهی و رستورانهای پرجنبوجوش.
اما کافههای کوچهپسکوچهها را پیدا کنید. اینجا میتوانید خوراکیهای خوشمزه ترکی مثل قهوه و بیسکویت را امتحان کنید. برای شام و موسیقی زنده در شب، به خیابان جزایر بروید؛ خیابانی که چند بلوک آنطرفتر است و به «خیابان فرانسوی» شهرت دارد.

این هم مروری بر خیابان استقلال در استانبول؛ اما دیدنیهای اطراف آن بسیار بیشتر است. نزدیک انتهای این خیابان مشهور، محله جنواییها قرار دارد و از همه مهمتر، برج گالاتای قرن چهاردهمی. تماشای چشمانداز پانورامای مرکز شهر استانبول از سکوی دید برج، پایانی عالی برای گشتوگذار در خیابان استقلال است.
این برج بهعنوان یکی از نمادهای چشمگیر استانبول، چشماندازهای فوقالعادهای از شاخ طلایی و تنگه بسفر ارائه میدهد. فروشگاههای بوتیک متنوع گالاتا را هم ببینید و با درخواست قبلی، امکان بازدید از موزه یهودیان را نیز دارید. گزینه دیگر پس از دیدن برج، بازدید از موزه هنر مدرن استانبول و کمی جلوتر، گالاتاپورت است که مرکز کشتیهای کروز استانبول به شمار میرود.
خیابانهای مشهور دیگر استانبول: از خیابان مشهور استقلال گرفته تا خیابانهای دیگری که جمعیت را به خود جذب میکنند، اگر گشتوگذار علاقه شماست، این خیابانها را در فهرست جاهایی قرار دهید که باید ببینید. این خیابانها در بخش اروپایی و آسیایی استانبول پراکندهاند و هرکدام به دلیلی خاص، از معماری و املاک لوکس گرفته تا خرید و غذاخوریهای سطح بالا، متمایز هستند.
ساختمانهای مشهور استانبول: از خیابانها تا بناهای شاخص ساخته دست بشر، دیوارهای این شهر رازهای بسیاری در خود دارند. این ساختمانهای مشهور راهی عالی برای آشنایی با تاریخ استانبول هستند؛ از دوران بیزانس قدیم تا زندگی امروزی.
