در بسیاری از کشورهای جهان، کارشناسان این پرسش را مطرح میکنند که آیا فرهنگ روستایی رو به نابودی است یا نه. در سال ۲۰۰۹، پژوهشی اعلام کرد مهاجرت جوانان آلمانی به شهرهای بزرگ، روستاهای کوچک را از بین میبرد. پنج سال بعد، گزارشی زیستمحیطی گفت ایتالیا با متروکهشدن هزاران روستا روبهروست و همزمان، شیوهای از زندگی در معرض خطر و سنتها و جوامع اجتماعی روستایی رو به افولاند.
بسیاری از مسافران، مهاجران، کسبوکارها و مجلات نیز درباره این موضوع اندیشیدهاند که آیا روستاهای ترکیه هم با همین سرنوشت روبهرو هستند یا نه. اما این مسئله در ترکیه بسیار عمیقتر است و راهکاری عملی و قابلاجرا نیز برای آن وجود دارد.

افرادی که در یک روستا به دنیا میآیند و در همانجا بزرگ میشوند، از مزیت آشنایی با محیط بهرهمندند. همسایهها نام شما را میدانند و مغازهدارها اجازه میدهند هزینه خریدتان را هفته یا ماه بعد پرداخت کنید. روحیه همبستگی در جامعه قوی است؛ بااینحال، تصمیم به رفتن برای بعضیها دشوار و برای بعضی دیگر آسان است.
افراد به دلایل مختلف، یا بهدلیل مجموعهای از عوامل دافعه و جاذبه، روستا را ترک میکنند و بهدنبال زندگی تازهای میروند. عوامل دافعه یعنی زندگی در روستا دیگر قابلقبول یا امن نیست. برای مثال، ساختمانهای قدیمی و خطرناک یا نبود آب آشامیدنی سالم و برق پایدار میتواند مردم را به ترک روستا وادار کند.
عامل دافعه یعنی ناچار به ترک محل زندگیتان هستید؛ درحالیکه عامل جاذبه برعکس است و به چیزی خوب اشاره دارد که فرد را بهسوی خود میکشاند. برای نمونه، شهری با امکانات آموزشی بهتر میتواند چنین جذابیتی داشته باشد.
از سوی دیگر، ممکن است فرد دچار معلولیت یا مشکل سلامتی باشد و به مراکز درمانی مانند بیمارستانها نزدیکتر شود؛ زیرا این مراکز در مقایسه با پزشک محلی، خدمات درمانی سریعتر و بهتری ارائه میدهند. مهمترین عامل جاذبه، پول است. شهرها گزینههای شغلی بیشتری دارند و متخصصان واجد شرایط میتوانند در مسیر پیشرفت شغلی به جایگاههای بالاتر برسند و ثروتمند شوند.

اینکه روستاها بتوانند همگام با زمان و روندهای روز پیش بروند، به بقای آنها بستگی دارد. موقعیت جغرافیایی آنها نیز نقش مهمی ایفا میکند.
در جنوبشرق، بسیاری از جوامع کوچک همچنان پررونقاند. در گذشته، جوانان این مناطق برای فصل تابستان بهسمت غرب و اقامتگاههای ساحلی مهاجرت میکردند؛ جایی که فرصتهای شغلی گردشگری فراوان است. این منطقه همچنین بسیار محافظهکارتر از غرب است و خانواده و دوستان هنوز نقش پررنگی در زندگی مردم دارند.
در شمالشرق و حوالی کوههای کاچکار، برخی درباره آینده روستاهای کوچک فلاتی پرسشهایی مطرح میکنند. مکانهایی مانند فلات آیدر یا جوامع ساکن اوزونگول در سالهای اخیر شاهد رشد گردشگری بودهاند و آیندهشان تضمینشده است.
ساکنان روستاهای دیگری که در ارتفاعات بالاتر از سطح دریا قرار دارند، همواره نیمهکوچنشین بودهاند. آنها در تابستان برای فرار از گرما به کوهستان پناه میبرند و زمستانها به شهرهای ساحلی ریزه و ترابزون بازمیگردند.

کوچنشینی در خون آنهاست، اما فیلمی در سال ۲۰۱۵ از Visual Peace Media با عنوان «رقصاندن گذشته بهسوی آینده» این پرسش را مطرح کرد که آیا رسم کوچ به فلات رو به نابودی است و آیا در پی آن، فرهنگهای لاز و همشین این منطقه با نابودی روبهرو میشوند.
در مصاحبههایی با جوانان و سالمندان این جوامع، جوانترها گفتند زندگی شهری برایشان بهتر است. مغازهها، رستورانها، خدمات درمانی، امکانات آموزشی و فرصتهای شغلی در دسترسشان بود. بااینحال، اعضای سالخوردهتر جامعه گلایه داشتند که جوانان با انتخاب سبک زندگی متفاوت از نیاکانشان، میراث فرهنگی خود را به خطر میاندازند.
بد نیست به یاد داشته باشیم که روستاهای فلاتی شمالشرق ترکیه پیوندهای اجتماعی بسیار نزدیکی دارند. هر خارجیای که به خرید ملک در این مناطق علاقهمند باشد، بهسختی میتواند فروشندهای پیدا کند؛ چون در این جوامع، بیشتر از آنکه چه میدانید اهمیت داشته باشد، این مهم است که چه کسانی را میشناسید. این فضای بسته و صمیمی اغلب میتواند هرگونه فرصت آینده را از بین ببرد.
پینارجیک، در نزدیکی ساحل دریاچه بافا در منطقه اژه، نیز با خطر متروکهشدن روبهروست. بسیاری از مردم با توجه به قرارگیری آن در نزدیکی یکی از جاذبههای گردشگری برتر، از این وضعیت تعجب میکنند؛ بهویژه آخر هفتهها که ترکها برای صرف صبحانه سنتی روستایی به آنجا میآیند.
چند شرکت برگزارکننده تورهای روستایی ترکیه به اینجا میآیند و مردم محلی در ازای بازدید کوتاه آنها هیچ انتظاری ندارند؛ بااینحال، خیابانهای روستا پر از خانههای تختهکوبشدهای است که بهنظر میرسد بهدلیل مسائل بهداشتی و ایمنی باید تخریب شوند.
بااینحال، نمونههای موفق بسیاری از روستاهای پررونق ترکیه وجود دارد.

اوزوملو در حاشیه منطقه فتحیه، به پناهگاهی کوهستانی و پررونق برای بسیاری از خریداران بریتانیایی ملک تبدیل شده است؛ خریدارانی که از خانههایشان برای تعطیلات یا سکونت دائمی استفاده میکنند. زمین در این منطقه ارزانتر است، چون از ساحل فاصله دارد و شرکتهای ساختمانی با ساخت ویلاهای مدرن و امروزی که موردپسند خریداران غربی هستند، کار درخشانی انجام دادهاند.
بخش سنتی روستا در اطراف میدان شکل گرفته است، اما هرچه از آن دورتر میشوید، معماری پیشرفتهتر سیمای منطقه را تغییر میدهد؛ بااینحال، روحیه همبستگی در جامعه همچنان زنده است.
کایاکوی، در فاصله ۸ کیلومتری مرکز شهر فتحیه، در سراسر جهان بهعنوان روستایی متروکه و ارواح شهرت دارد؛ این شهرت برای بخش بزرگی از روستا درست است و همین بخش به جاذبهای گردشگری تبدیل شده است.
بااینحال، خانههای سنگی سنتی در حاشیه روستا اکنون بهدلیل شهرت آن، بیش از £۳۰۰٬۰۰۰ قیمت دارند. کایاکوی چند فروشگاه، رستوران و یک نانوایی دارد، اما امکانات زندگی شهری فقط با کمی رانندگی در دسترس است. به همین دلیل، مالکان ملک در کایاکوی از بهترینهای هر دو دنیا بهرهمند میشوند.
آلاچاتی و چشمه نیز با جذب شمار قابلتوجهی از بازنشستگان سالمند ترک از مناطق مرکزی آناتولی، در گذر زمان دوام آوردهاند. آلاچاتی همچنین از موقعیت بادخیز ساحلی خود بهره برده و به یکی از بهترین مقاصد موجسواری با باد در ترکیه تبدیل شده است. با افزایش شهرت این منطقه در سراسر جهان، عجیب نیست که خانههای سنگی سنتی آن بیش از £۵۰۰٬۰۰۰ قیمت داشته باشند.
روستای آداتپه در چاناکقلعه نخستینبار در سال ۱۹۵۰ با خطر متروکهشدن روبهرو شد، اما در سال ۱۹۸۹ و پس از آنکه دولت ترکیه آن را منطقهای حفاظتشده اعلام کرد، تحت حفاظت قرار گرفت. در پی این تصمیم، شهرنشینان برای خرید خانههای قدیمی و بازسازیشدهای که نمایانگر سنگچینی اصیل بودند، به روستا هجوم آوردند. از میان ۵۵۰ خانه، فقط ۲۰ خانه در مالکیت خانوادههای بومی منطقه است، اما روستا همچنان پابرجاست.
در سراسر جهان، جوانان برای یافتن شغل بهتر و درآمد بیشتر روستاها را ترک میکنند؛ بااینحال، زندگی بلندمدت در شهر برای بسیاری گزینهای جذاب نیست و بازنشستگان یا کسانی که بهدنبال خانه دوم هستند، اغلب با انتخاب مناطق آرامتر در روستاهای کوچک، بهدنبال گوشهای دنج برای آرامش میگردند. این روند در بسیاری از مناطق ترکیه و در سراسر جهان دیده میشود.
روستاها چیزی دارند که شهرها نمیتوانند ارائه دهند: آرامش، سکوت و زندگی در هماهنگی با طبیعت. اگر بتوانند از گردشگری یا بازار املاک ترکیه بهره ببرند، یا حتی بهدلیل اهمیت تاریخی نیازمند قرارگرفتن تحت حفاظت شناخته شوند، هر فرصتی برای پشتسرگذاشتن دوره کوتاه متروکهشدن و حفظ سبک زندگی روستایی خواهند داشت.

مدیر عملیات
نزیر 'نز' جان، مدیر عملیات در Property Turkey و نویسندهای در زمینه فرهنگ ترکی، سبک زندگی و زندگی روزمره در سراسر این کشور است. از زمان پیوستن به این شرکت، او به خوانندگان بینالمللی کمک کرده تا درک بهتری از چگونگی زندگی، کار و استقرار در ترکیه به دست آورند.
مشاهده پروفایل کامل نویسنده →
"{{ rec.video.title }}"
