İstanbul Sultanahmet Camii, Sultan Ahmed Camii olarak da bilinir ve Osmanlı İmparatorluğu döneminden günümüze ulaşan en ünlü imparatorluk camisidir. İstanbul'un Sultanahmet semtinde Ayasofya'nın karşısında yer alan cami, her gün ibadet etmek için gelen Müslümanların ve meraklı binlerce turistin ziyaretine ev sahipliği yapar.
Şehrin camilerinden biri olan Sultanahmet Camii, günümüz İstanbul'unda İslam'ı yakından tanımak için eşsiz bir fırsat sunar. İstanbul halkının inançlarını nasıl yaşadığını ve ibadethanelerin gündelik toplumu nasıl yansıttığını gözlemleyebilirsiniz. Ancak caminin dünyaca tanınmasının ve ilgi görmesinin başlıca nedeni, klasik Osmanlı mimarisinin son örneklerinden biri olmasıdır.
İstanbul ve Türkiye genelinde çok sayıda Osmanlı camisi bulunur; ancak bu mimari üslup artık kullanılmıyor. Osmanlılar, yönetimlerinin sonlarına doğru Batı mimarisinden daha fazla etkilenmeye başladı. Bu nedenle camiler, tarih kitaplarında önemli bir dönemi ve elbette İstanbul ile Türkiye'nin tarihsel gelişimini yansıtır. Sultanahmet Camii, ziyaret eden herkesi etkileyip hayran bırakır ve geleneksel İslam mimarisini kusursuz biçimde gözler önüne serer.

İstanbul ve Türkiye'de Osmanlı padişahlarının yaptırdığı camilerin listesi oldukça uzundur. Padişahlar için cami yaptırmak, iz bırakmanın ve Osmanlı tarihindeki yerlerini sağlamlaştırmanın bir yoluydu. Ancak uyulması gereken katı kurallar vardı. Öncelikle, bir padişah cami inşaatını üstleniyorsa hazineyi değil, kendi parasını kullanmalıydı. İkinci olarak, gayrimüslimlere karşı bir savaş kazanmış olması gerekiyordu.
Bu nedenle III. Murad veya II. Selim adına inşa edilmiş bir cami bulamazsınız. Hiç savaşmadıkları için inşaatı finanse edecek savaş ganimetleri de yoktu. Sultanahmet Camii'nin tartışmalara yol açtığı nokta da buydu. Osmanlı Padişahı I. Ahmed, İstanbul'da bir cami yaptırmak istiyordu. Ne var ki genç padişah, henüz 13 yaşındayken tahta çıkmıştı. İmparatorluk genelinde yaşanan çalkantılara ek olarak Osmanlılar, Perslere toprak kaybetmişti.
Zayıf ve beceriksiz bir padişah olarak görülmekten çekinen I. Ahmed, danışmanlarının cami inşaatına karşı çıkacağını biliyordu. Buna rağmen güncel meselelerle ilgilenmek yerine ardında bırakacağı mirasa odaklandı. Böylece Sultanahmet Camii'nin inşasına 1609 yılında başlandı. Ancak bazı şartlar vardı. I. Ahmed, İstanbul'daki camisinin Ayasofya'dan ve Süleymaniye Camii'nden daha büyük ve daha görkemli olmasını istiyordu. Osmanlı İmparatorluğu'nun en görkemli camisinin inşa edilmesini hedefliyordu.
Sultan Ahmed'in seçtiği mimar Sedefkâr Mehmed Ağa'ydı. Gençliğinde önce müzik eğitimi aldı, daha sonra mimarlığa yöneldi. Osmanlı sarayının büyük mimarı Mimar Sinan'ın yanında çıraklık yaptı. Çarpıcı tasarımlarıyla tarih boyunca ve Osmanlı İmparatorluğu'nda tanınan Mimar Sinan, bilgi birikiminin önemli bir kısmını Sedefkâr Mehmed Ağa'ya aktardı; o da bu bilgileri iyi değerlendirdi. Sedefkâr Mehmed Ağa, 1599 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun resmî mimarı unvanını ve görevini aldı. Mimar Sinan'ın etkisine yetişemese de İstanbul'daki Sultanahmet Camii onun mirası oldu.
Sultan Ahmed’in daha büyük ve daha görkemli bir cami yapılması yönündeki talimatı üzerine Mehmet Ağa, Osmanlı cami mimarisini örnek aldı ancak sekiz yarım kubbeli bir yapı tasarladı. Sorun yaratan mimari unsur ise kalem şeklindeki altı minareydi. O dönemde altı minaresi olan tek cami Mekke’deki camiydi. Ahmed, Mekke’deki camiyle boy ölçüşmeye mi çalışıyordu?
Bu bir yanlış anlaşılmaydı. Mimarının “altı minare” diye duyduğu şeyi Ahmed “altın minareler” olarak kastetmişti. Bu hatayı telafi etmek için Ahmed, Mekke Camii’ne yedinci bir minare eklenmesini emretti; böylece kendi camisinin altı minaresi olduğu gibi kalabildi. Bugün ince ve yüksek altı minare, Sultanahmet Camii’nin köşelerini ve avlusunu çevreliyor.
Avlu da önemli bir özelliktir; çünkü imparatorluk girişinin üzerinde bir zincir asılıdır. Bu girişi yalnızca Osmanlı sultanları kullanırdı. Zincir, at sırtında geçerken başlarını eğmelerini sağlıyordu. Bu da hiç kimsenin Allah’tan büyük olmadığını hatırlatıyordu.
İç tasarımı gerçekten büyüleyici. İznik’ten gelen 20.000’den fazla mavi çini, caminin iç duvarlarını kaplıyor. İznik adı, Türkiye’nin en iyi ve en kaliteli çinileriyle özdeşleşmiştir; mavi çiniler de caminin “Mavi Cami” lakabını pekiştiriyor. Türkiye’deki camilerin halıları her zaman dikkat çeker. Her gün yüzlerce ibadet eden kişiyi ve turisti ağırlamalarına rağmen tertemiz tutulurlar. Mihrap ve Mekke’ye dönük kıble duvarı, her caminin vazgeçilmez unsurlarındandır. Yanında imamın durduğu minberin yer aldığı bu bölüm, oyma mermer detaylarla öne çıkar.
Caminin ibadet salonunun tasarımı, büyüklüğüne rağmen herkesin imamı duyabilmesini sağlar. Güneydoğu köşesindeki on mermer sütun ise Osmanlı sultanlarının ibadet salonunu izlediği hünkâr kasrını taşır. Mimar Mehmed Ağa, Osmanlı sarayları için yapılar inşa ederken her şeyin büyük ve görkemli olması gerektiği yönündeki ustasının öğüdünü izledi ve beklentileri karşıladı.

Sultanahmet Camii’nin merkezî kubbesi 73 metre genişliğinde ve etkileyici biçimde 43 metre yüksekliğindedir. Baskın merkezî kubbede 28, köşe kubbelerinin her birinde ise 14 vitray pencere bulunur. Bir zamanlar dünyanın en önemli kubbesi sayılan Ayasofya’nın kubbesini gölgede bırakması amacıyla tasarlanan Sultanahmet Camii’nin kubbesi büyüleyici güzelliğiyle İstanbul’un simgelerinden biridir.
Sultanahmet Camii, Ayasofya’nın ve Bizans Hipodromu’nun karşısında, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan ve eski İstanbul olarak bilinen Sultanahmet Meydanı’nda bulunur. İstanbul’daki cami, namaz vakitlerinde 90 dakika süreyle ziyarete kapandığından bu saatlerde gitmekten kaçının. İbadet alanının girişinden girerken ayakkabılarınızı çıkarın. Kadınların başlarını örtmeleri; üst kollarını, bacaklarını, dekoltelerini ve gövdelerini kapatan, ölçülü kıyafetler giymeleri gerekir. Erkeklerin de uzun pantolon ve kollu bir gömlek giymesi gerekir. Burasının İstanbul’da ibadete açık resmî bir mekân olduğunu unutmayın; namaz vakitleri dışında ziyaret ederken bile sessiz olunması beklenir.

Süleymaniye Camii’nin Osmanlı mimarisi, Sultanahmet Camii kadar tanınmasa da İstanbul’daki önemi büyüktür. Bu camide, Kanuni Sultan Süleyman’ın ve imparatorluk şehrinin ve Osmanlı İmparatorluğu’nun en güçlü kadını olan eşi Hürrem Sultan’ın türbeleri bulunur. İstanbul’un Eminönü semtindeki Yeni Valide Camii, önündeki meydan ve girişe çıkan iki yanındaki merdivenlerle tanınır. İstanbul’daki bu cami ziyaretini Mısır Çarşısı gezisiyle birleştirebilirsiniz. İstanbul’da görülmeye değer diğer görkemli Osmanlı camileri arasında Mihrimah Sultan Camii, Sultan Beyazıt Camii, Fatih Sultan Mehmet Camii ve en çok İstanbul Boğazı kartpostallarında yer almasıyla bilinen Ortaköy’deki Büyük Mecidiye Camii bulunur.
Sultanahmet Camii Yakınlarında: Sultanahmet Camii, eski imparatorluk şehri İstanbul’un görkemini yansıtan etkileyici bir yapı olsa da şehirde daha pek çok tarihî yer bulunur. Bunları günübirlik bir gezide görebilirsiniz; ancak acele etmeyip gezmeye iki gün ayırmanızı öneririz. Ayasofya ve Sultanahmet Camii’nin hemen yakınındaki Topkapı Sarayı, Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk sarayı ve yönetim merkeziydi.
Kapalıçarşı: İstanbul’un Kapalıçarşı’sı, görkemli ibadethanelerden alışveriş harikalarına uzanan Osmanlı mirasının günümüze ulaşmış simge yapılarından biridir. Türkiye’nin en büyük alışveriş merkezi olarak bilinen çarşının labirenti andıran sokaklarında ve dükkânlarında dolaşmak, İstanbul’u ziyaret ederken hediyelik eşya alışverişi yapmak için büyük bir keyiftir.
Ünlü Yapılar: İstanbul’da dinî, kültürel veya mimari açıdan öne çıkan yüzlerce yapı bulunur. Avrupa yakasından Anadolu yakasına kadar bazıları kartpostalları süslerken, bazıları gözlerden uzak, iyi saklanmış birer sır olarak kalır. Hangisini seçerseniz seçin, İstanbul’daki Sultanahmet Camii ziyaretinizin ardından bu yapıları da gezebilirsiniz.
