Demleme yönteminin bulunmasından bu içeceğin Avrupa’ya tanıtılmasına kadar, Türk kahvesi tarihte özel bir yere sahiptir. Kafein etkisinin ötesinde bu içecek, Orta Doğu kültürlerinde yüzyıllardır süregelen gelenekleri, misafirperverliği ve hikâye anlatıcılığını bir araya getirir. Pek çok kişi Türkiye’de en popüler içeceğin Türk kahvesi olduğunu düşünse de durum böyle değildir. Bu unvan mütevazı bir fincan Türk çayına aittir. Ancak Türk kahvesi, tarihi ve içilme biçimi sayesinde kültürde özel bir yere sahiptir.

- Kendine özgü tadı için kahve öğütücülerinde Arabica çekirdekleri kullanılır.
- Sağlığa faydaları, iltihabı azaltmaya ve kolesterolü, kan şekerini ve tansiyonu desteklemeye yardımcı olan klorojenik asitlerden (antioksidanlardan) gelir.
- Bu içeceği hazırlamak için cezve adı verilen özel bir kap, başka ülkelerde ise ibrik kullanılır.
- Türkiye’de bu içecek özellikle sosyal buluşmalarda ve nişan törenlerinde tercih edilir.
- İçeceği Osmanlı sarayına ilk kez Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman tanıttı.
- Çekirdek ve demleme yöntemine göre farklı türleri vardır. Dibek kahvesi ve Menengiç kahvesi bunlar arasındadır.
- İçecek, 2013 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesine girdi.

Rivayete göre Şeyh Hasan Şazeli içeceği keşfetti; 1258’de Mekke’ye yaptığı yolculuk sırasında çekirdekleri kaynattı. Satıcılar Şeyh’i pirleri olarak benimsedi ve Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde her dükkânda “Ey Şeyh Sazeli Hazretleri” yazılı bir pankart asılıydı. Aksi hâlde, ilk olarak Etiyopya’da, ardından Yemen’de ortaya çıkmış olsa da bildiğimiz kahveyi Türklerin icat ettiğini söyleyebiliriz.
Çekirdekler 16. yüzyılda Konstantinopolis’e (günümüz İstanbul’u) ulaştığında Osmanlılar yeni bir demleme yöntemi geliştirdi: çekirdekleri ateşte kavurup öğüttüler, ardından suyun içinde ateş üzerinde kısık ateşte kaynattılar. İçeceğe “kahve” adını verdiler; bugün kullandığımız kelimenin kökeni de budur.
16. yüzyılın ortalarında padişah, içeceğin Konstantinopolis’te satışını yasakladı. Yasağın arkasında dindar Müslümanlar vardı ve bu konuda fetva çıkarıldı. Çekirdek yüklü gemiler limana yanaştığında yüklerini denize döktüler. Ancak halk fetvayı dikkate almadı ve yüzyılın sonlarında içeceğin yasallaşmasına kadar kahve eskisi gibi demlenmeye devam etti.
Türkler en sevdikleri içeceği Avrupa’nın ve Orta Doğu’nun dört bir yanına ihraç etmeye başladı. 1669’da Türk elçisi, içeceği XIV. Louis’nin Paris sarayına tanıttı. İngiltere de çok geçmeden kahveyle tanıştı. 17. yüzyılda Türk hamamı ve ithal çiçekler gibi Türk kültürüne ait her şeye duyulan ilgi sayesinde İngilizler kafeinli bu içeceği memnuniyetle karşıladı.

Bu, ilginç bir hikâye. 1683’te 300.000 kişilik Osmanlı ordusu Viyana’yı kuşatarak görkemli şehri ablukaya aldı. Şehri savunan 33.000 kişilik Avusturya ordusu karşısında Viyanalıların şansı pek iyi görünmüyordu.
Ancak yardım, Franz Kolschitzky adlı genç bir Polonyalıdan geldi. Kolschitzky İstanbul’da yaşamıştı ve Türkçeyi akıcı bir şekilde konuşuyordu. Türk ordusunun üniformasını giyerek düşman hatlarının arkasına sızdı ve Avusturyalıların saldırıya geçmesini sağlayacak kadar stratejik bilgi toplamayı başardı.
Türkler, 500 çuval yeşil kahve çekirdeği de dâhil olmak üzere her şeyi geride bırakarak kaçtı. Kahramanımız Franz Kolschitzky dışında kimse bu çekirdeklerle ne yapacağını bilmiyordu. Kolschitzky, Viyana’da ilk kahvehaneleri açtı ve Viyanalıların damak tadına uyum sağlamak için içeceğe krema ve bal ekledi. Bugün üzeri kremayla kaplanan Viyana kahvesi, Avusturya başkentine bir saygı duruşudur.
Türkiye’de telvesi süzülmeden içilen kahve, yaşamın ayrılmaz bir parçasıdır ve hatta evlilik gelenekleriyle bağlantılıdır. Geleneksel olarak gelin adayı, müstakbel damadın “erkekliğini” sınamak için tuzlu bir kahve hazırlar. İlgilenmediğini göstermek için bolca, ilgisini belli etmek içinse az miktarda tuz ekler. Talip fincanın tamamını içerse evlenmeye istekli olduğunu kanıtlamış olur.
Geleneklere göre fincanın dibinde fal bakmaya (kahve falına) yetecek kadar telve kalmalıdır. Geleceğinize göz atmak için boş fincanı tabağın üzerine ters çevirip birkaç dakika bekletin. Ardından tabağa akan telveyi okuyarak gelecekte sizi nelerin beklediğini görün.

Önce kavrulup öğütülmüş çekirdekler, süzülmeden suyun içinde kısık ateşte pişirilir. İdeal kıvamı yakalamak için çekirdeklerin olağanüstü ince öğütülmesi gerekir; espresso ya da çikolata aromalı mokadan çok daha ince olmalıdır.
Çekirdekler: Pek çok kahve tutkunu çekirdekleri bütün hâlde alıp özel el değirmenleriyle evde öğütürken elektrikli cihazlar lezzetten ödün vermeden ısı kontrolünü ve köpüğün korunmasını otomatikleştirir. Öğütülmüş çekirdekler, cezve ya da ibrik olarak bilinen, uzun saplı geleneksel bakır kapta kısık ateşte pişirilir.
Tatlandırma veİkram: Geleneksel olarak şeker, kahve servis edildikten sonra değil, pişirilirken eklenir. Bazen stevia gibi doğal alternatif tatlandırıcılar ya da farklı bal türleri de kullanılır. Yanında pudra şekeri serpilmiş bir parça lokum (Türk lokumu), kahvenin yoğun ve keskin tadını dengeler.

C: Olabilir. Süzülmeden hazırlandığı için içecek, iltihap ve hastalıklarla savaşan polifenol antioksidanlar ve klorojenik asit gibi sağlıklı bileşenleri daha yüksek oranda içerir. Ayrıca espressoya benzer kafein etkisi tepki süresini de iyileştirebilir. Ancak bu demleme yöntemi, trigliserit ve LDL kolesterol seviyelerini yükselten kafestol ve kahweol gibi diterpenleri de içerir.
A: Kültürü: Osmanlı İmparatorluğu’nda doğan Türk kahvesi kültürü; sosyal buluşmaların, geleneksel kahvaltıların ve evlilik geleneklerinin önemli bir parçasıdır. Bu geleneklerden birinde gelin, müstakbel kayınvalidesi ve kayınpederine kahve hazırlar.
Kafeinli ritüeller veFal: Kahve içildikten sonra fincanda kalan telveyle kahve falı bakılır. Bu, her kafe ya da kahvehanede yaygın bir eğlencedir. Faladdin gibi uygulamalar bu geleneği dijital ortama taşıdı.
Bölgesel ve Lezzet çeşitleri: Eminönü, Kapalıçarşı ve Haliç yakınlarındaki İstanbul’un tarihî kahve mekânlarından Güneydoğu’daki Mırra’ya, Antakya ve Antalya’daki menengiç kahvesine (Pistacia terebinthus) kadar farklı yöresel lezzetleri öne çıkarır. İlgili kahve gelenekleri arasında Boşnak kahvesi, Yunan briki kahvesi ve Arap fincan sunumu da bulunur.
C: Önce su için: Tadına bakmadan önce damak tadınızı temizlemek için yanında sunulan suyu için.
Karıştırmayın: Küçük fincanlarda servis edilen kahvenin telvesinin dibe çökmesi için zaman tanımak gerekir.
Tatlıyla birlikte için: Yoğun kavrulmuş kahve tadını dengelemek için yanında lokum ikram edin.
Telvesine gelince bırakın: Üstteki köpük tabakasından yavaşça yudumlayın; fincanın dibindeki koyu telveye ulaşınca içmeyi bırakın.
C: “Sert” kelimesini nasıl tanımladığınıza bağlı. Espresso, porsiyon başına daha yüksek kafein yoğunluğuna sahiptir. Ancak öğütülmüş çekirdekler demleme sırasında suyla daha uzun süre temas ettiğinden, Türk kahvesindeki kafein miktarı tek shot espressodakinden fazladır. Bu nedenle ince öğütümü, yoğun kıvamı ve süzülmemiş dokusu sayesinde iyi hazırlanmış bir fincan, kahve tutkunlarına standart espresso ya da mokadan daha sert gelir.

Biz, Property Turkey, Türkiye’yle ilgili her konuda engin bilgiye sahip yerel ve bölgesel uzmanlardan oluşan bir ekibiz. Yerler, kasabalar ve şehirler hakkındaki bilgilerimizden yatırım ve emlak konusundaki uzmanlığımıza kadar her şeyi blogumuzda bir araya getirdik. Bugün okuyun ve Türk kahvesi ile bu ülkenin sunduğu pek çok heyecan verici başka yön hakkında daha fazla bilgi edinin.
